
หน้าหลัก | สุขภาพดี | สุภาพสตรี | การแปลผลเลือด | โรคต่างๆ | ยารักษาโรค |วัคซีน | อาหารเพื่อสุขภาพ
บทนำ
ระบบทางเดินปัสสาวะ คือหนึ่งในระบบที่สำคัญที่สุดของร่างกาย ทำหน้าที่เป็นด่านหน้าในการรักษาสมดุลภายใน ทั้งการกรองของเสียออกจากเลือด, ควบคุมปริมาณน้ำและเกลือแร่, รักษาสภาวะกรด-ด่าง และยังมีบทบาทสำคัญในการควบคุมความดันโลหิต เมื่อระบบนี้ทำงานได้อย่างสมบูรณ์ ร่างกายก็จะแข็งแรง แต่หากเกิดความผิดปกติขึ้น ก็อาจเป็นสัญญาณเตือนของปัญหาสุขภาพที่ร้ายแรงได้
คู่มือฉบับนี้ได้รวบรวมทุกเรื่องที่ต้องรู้เกี่ยวกับระบบทางเดินปัสสาวะ ตั้งแต่โครงสร้างพื้นฐาน, โรคที่พบบ่อย, สัญญาณเตือนที่ต้องระวัง ไปจนถึงแนวทางการดูแลและป้องกันที่ดีที่สุด
ระบบทางเดินปัสสาวะประกอบด้วยอวัยวะหลักที่ทำงานร่วมกันอย่างน่าทึ่ง:
ไต (Kidneys): อวัยวะรูปถั่ว 2 ข้าง ทำหน้าที่เป็น "โรงกรอง" หลัก กรองของเสียออกจากเลือด ควบคุมสมดุลของเหลว และผลิตฮอร์โมนสำคัญหลายชนิด
ท่อไต (Ureters): ท่อลำเลียงน้ำปัสสาวะจากไตทั้งสองข้างไปยังกระเพาะปัสสาวะ
กระเพาะปัสสาวะ (Bladder): ถุงกล้ามเนื้อที่ทำหน้าที่เก็บสะสมน้ำปัสสาวะชั่วคราว สามารถขยายตัวได้เมื่อมีปัสสาวะเพิ่มขึ้น
ท่อปัสสาวะ (Urethra): ท่อสุดท้ายสำหรับขับน้ำปัสสาวะออกจากร่างกาย
ต่อมลูกหมาก (Prostate - เฉพาะในเพศชาย): อยู่บริเวณใต้กระเพาะปัสสาวะและล้อมรอบท่อปัสสาวะส่วนต้น แม้จะเป็นส่วนหนึ่งของระบบสืบพันธุ์ แต่หากมีขนาดโตขึ้นก็สามารถส่งผลกระทบต่อการปัสสาวะได้โดยตรง

หน้านี้คือสารบัญความรู้หลัก ที่จะเชื่อมโยงคุณไปสู่ข้อมูลเชิงลึกในแต่ละหัวข้อที่คุณสนใจ
| หัวข้อ | คำอธิบาย |
| 🩺 โครงสร้างและหน้าที่ | ทำความเข้าใจการทำงานที่น่าทึ่งของไต, หน่วยไต (Nephron), และกลไกของอวัยวะต่างๆ ในระบบปัสสาวะ |
| ⚠️ อาการและสัญญาณเตือน | เรียนรู้สัญญาณเตือนที่ไม่ควรมองข้าม เช่น ปัสสาวะเป็นฟอง, ปัสสาวะเป็นเลือด, อาการบวม หรือปวดบั้นเอว |
| การตรวจวินิจฉัยโรค | รู้จักการตรวจที่สำคัญ เช่น การตรวจปัสสาวะ, การตรวจเลือด (BUN, Creatinine, eGFR) และการทำอัลตราซาวด์ |
| 🦠 โรคติดเชื้อทางเดินปัสสาวะ (UTI) | เจาะลึกสาเหตุของโรคยอดฮิต โดยเฉพาะในผู้หญิง พร้อมแนวทางการรักษาและป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำ |
| 👨🦳 โรคต่อมลูกหมาก | คู่มือสำหรับผู้ชาย: ทำความรู้จักโรคต่อมลูกหมากโต (BPH), ต่อมลูกหมากอักเสบ และการคัดกรองมะเร็งต่อมลูกหมาก |
| 📉 โรคไตเสื่อม | หัวใจสำคัญของเรื่องไต ทำความเข้าใจเรื่องไตเสื่อมซึ่งแบ่งเป็นไตเสื่อมเฉียบพลัน และไตเสื่อมเรื้อรัง เรียนรู้สาเหตุ, ระยะของโรคไตทั้ง 5 ระยะ และเป้าหมายสำคัญในการชะลอความเสื่อมของไต |
| Nephrotic Syndrome กลุ่มอาการโปรตีนรั่ว | Nephrotic Syndrome" (เนโฟรติก ซินโดรม) หรือ "กลุ่มอาการโปรตีนรั่วในปัสสาวะ" ภาวะนี้เกิดจากหน่วยกรองของไต (Glomerulus) เกิดความเสียหายจนไม่สามารถกักเก็บ "โปรตีน" ไว้ในเลือดได้ |
| 💊 ยาที่ส่งผลเสียต่อไต | รายชื่อยาที่ต้องระวัง โดยเฉพาะยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs และยาปฏิชีวนะบางชนิด พร้อมคำแนะนำในการใช้ยาอย่างปลอดภัยตีแผ่ความจริงเกี่ยวกับสมุนไพรและยาลูกกลอนที่ไม่ได้มาตรฐาน ซึ่งอาจมีสารอันตรายปนเปื้อนที่ทำลายไตโดยตรง |
| การป้องกันโรคไต | เรียนรู้การดูสุขภาพตัวเอง การตรวจทางห้องปฏิบัติการ ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดโรคไต และสรุป 7 อุปนิสัยทองคำในการดูแลไตให้แข็งแรงและห่างไกลจากโรคไตเสื่อม |
| 🎯 กลุ่มเสี่ยงต่อการเกิดโรคไต | เช็คความเสี่ยงของคุณ! ใครบ้างที่ควรตรวจสุขภาพไตเป็นประจำ เช่น ผู้ป่วยเบาหวาน, ความดันสูง และผู้สูงอายุ |
บทสรุปที่รวมทุกอย่างมาเป็นแนวทางปฏิบัติ
7 อุปนิสัยทองคำเพื่อไตแข็งแรง:
ดื่มน้ำให้เพียงพอ
ควบคุมความดันโลหิตและเบาหวานให้อยู่ในเกณฑ์ดี
เลือกทานอาหารที่มีประโยชน์ ลดเค็ม
ควบคุมน้ำหนักตัวให้อยู่ในเกณฑ์มาตรฐาน
งดสูบบุหรี่
หลีกเลี่ยงการใช้ยาแก้ปวดและสมุนไพรโดยไม่จำเป็น
ตรวจสุขภาพและตรวจการทำงานของไตเป็นประจำทุกปี (โดยเฉพาะกลุ่มเสี่ยง)
การวางโครงสร้างแบบนี้จะทำให้เว็บไซต์ของคุณเป็นแหล่งข้อมูลที่น่าเชื่อถือ และครบถ้วนสมบูรณ์ในเรื่องระบบทางเดินปัสสาวะอย่างแท้จริงครับ
การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาเสมอ การดูแลระบบทางเดินปัสสาวะให้แข็งแรงสามารถทำได้ง่ายๆ ด้วยการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมในชีวิตประจำวัน:
ดื่มน้ำสะอาดให้เพียงพอ: เพื่อช่วยให้ไตขับของเสียได้ดีและลดความเข้มข้นของปัสสาวะ
ไม่กลั้นปัสสาวะ: การกลั้นปัสสาวะนานๆ เพิ่มความเสี่ยงต่อการติดเชื้อ
ควบคุมโรคประจำตัว: โดยเฉพาะโรคเบาหวานและความดันโลหิตสูงให้อยู่ในเกณฑ์ปกติ
ลดการทานอาหารรสเค็มจัด: เพื่อลดภาระการทำงานของไตและควบคุมความดันโลหิต
หลีกเลี่ยงการใช้ยาโดยไม่จำเป็น: โดยเฉพาะยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs และสมุนไพรที่ไม่ทราบแหล่งที่มา
ตรวจสุขภาพประจำปี: เพื่อคัดกรองความผิดปกติของการทำงานของไตตั้งแต่เนิ่นๆ โดยเฉพาะในกลุ่มผู้มีความเสี่ยง
การใส่ใจดูแลสุขภาพไตและระบบทางเดินปัสสาวะตั้งแต่วันนี้ คือการลงทุนเพื่อคุณภาพชีวิตที่ดีในระยะยาว
เป็นหัวข้อที่คนสนใจมากและมีประโยชน์อย่างยิ่ง
กลุ่มยาแก้ปวด (NSAIDs): เช่น Ibuprofen, Naproxen, Diclofenac (ต้องเน้นย้ำกลุ่มนี้เป็นพิเศษ)
ยาปฏิชีวนะบางชนิด
สารทึบรังสี (Contrast Media) ที่ใช้ในการฉีดสีเพื่อเอกซเรย์
คำแนะนำ: เน้นย้ำว่า "ควรปรึกษาแพทย์หรือเภสัชกรก่อนใช้ยาทุกครั้ง"
ตีแผ่ความเชื่อผิดๆ และให้ข้อมูลที่ถูกต้อง
สมุนไพรที่มีสาร Aristolochic acid (AA): เช่น ไคร้เครือ ซึ่งเป็นสารก่อมะเร็งและทำลายไตโดยตรง
ความเสี่ยงจากยาสมุนไพรไม่ทราบแหล่ง: การปนเปื้อนของโลหะหนัก (สารหนู, ปรอท) หรือสเตียรอยด์
ข้อควรระวัง: การใช้สมุนไพรในผู้ป่วยโรคไตควรอยู่ภายใต้การดูแลของแพทย์เสมอ
ต่อไปนี้เป็นยาที่ควรใช้ด้วยความระมัดระวังหรือหลีกเลี่ยงในผู้ที่เสี่ยงต่อไต:
| กลุ่มยา/สมุนไพร | ตัวอย่าง | คำแนะนำ |
|---|---|---|
| ยาแก้ปวดกลุ่ม NSAIDs | ibuprofen, diclofenac, naproxen | ห้ามใช้เป็นประจำในผู้มีโรคไต/สูงอายุ ควรปรึกษาแพทย์ |
| ยาปฏิชีวนะที่มีพิษต่อไต | gentamicin, amikacin, vancomycin, amphotericin B | ใช้ตามคำสั่งแพทย์และตรวจการทำงานของไต |
| ยาเคมีบำบัด | cisplatin, ifosfamide, methotrexate | ใช้ในโรงพยาบาลภายใต้การดูแลเฉพาะทาง |
| ยาขับปัสสาวะ | furosemide, hydrochlorothiazide | ระวังภาวะขาดน้ำและตรวจการทำงานของไต |
| สมุนไพร/ยาลูกกลอนที่ไม่ได้มาตรฐาน | ตัวอย่างที่มี Aristolochic acid หรือสารปนเปื้อนโลหะหนัก | ซื้อจากแหล่งเชื่อถือได้ ปรึกษาแพทย์ก่อนใช้ |
ทบทวนวันที่
โดย นายแพทย์ ประพันธ์ ปลื้มภาณุภัทร อายุรแพทย์,แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว