น้ำมะนาวป้องกันนิ่วได้ แต่วิตามินซีเสริมกลับเพิ่มความเสี่ยง? ความจริงที่คุณต้องรู้!

คุณเคยสับสนไหม? ทำไมคุณหมอมักแนะนำให้ผู้ป่วยโรคนิ่ว "ดื่มน้ำมะนาวเยอะๆ" เพื่อป้องกันนิ่ว แต่ในขณะเดียวกันกลับมีคำเตือนให้ "ระวังการกินวิตามินซีเสริมแบบเม็ด" เพราะอาจทำให้นิ่วถามหา ทั้งที่ทั้งสองอย่างก็มี "วิตามินซี" เหมือนกัน?

ความขัดแย้งนี้สร้างความมึนงงให้กับคนรักสุขภาพและผู้ป่วยโรคนิ่วจำนวนมาก สรุปแล้ววิตามินซีเป็นมิตรหรือศัตรูกับไตกันแน่?

ความจริงแล้ว "ไม่มีความขัดแย้งกันเลย" ครับ! กุญแจสำคัญที่ไขปริศนานี้ไม่ได้อยู่ที่ตัววิตามินซี แต่อยู่ที่ "ปริมาณ" และ "สารลับ" อีกตัวที่อยู่ในมะนาวตามธรรมชาติ แต่ไม่มีในวิตามินซีเม็ด

บทความนี้จะพาคุณไปเจาะลึกความจริงเบื้องหลังความเชื่อเหล่านี้ เพื่อให้คุณเลือกดูแลสุขภาพได้อย่างถูกต้อง ปลอดภัย และมั่นใจว่าสิ่งที่ทานเข้าไปกำลังช่วย "ปกป้อง" ไม่ใช่ "ทำร้าย" ไตของคุณ

1. ทำไม "น้ำมะนาว" ถึงดี? (พระเอกคือ "ซิเตรต" ไม่ใช่วิตามินซี)

เวลาแพทย์แนะนำให้ดื่มน้ำมะนาว เป้าหมายหลักไม่ได้อยู่ที่การต้องการวิตามินซีครับ

• สารสำคัญในมะนาวคือ "ซิเตรต (Citrate)": มะนาวมีความเข้มข้นของสารซิเตรตสูงมาก ซิเตรตมีคุณสมบัติเป็น "สารยับยั้งนิ่วตามธรรมชาติ" มันจะไปจับกับแคลเซียมในปัสสาวะ ทำให้แคลเซียมไม่ว่างไปจับกับออกซาเลต จึงป้องกันการตกผลึกเป็นก้อนนิ่วได้

• ปริมาณวิตามินซีในน้ำมะนาว "อยู่ในระดับพอดี": การบีบมะนาว 1-2 ลูกใส่น้ำดื่ม ร่างกายจะได้รับวิตามินซีในปริมาณที่ไม่สูงเกินไป (ประมาณ 20-40 มิลลิกรัม) ซึ่งร่างกายสามารถนำไปใช้ประโยชน์ได้หมด โดยไม่เหลือทิ้งไปเปลี่ยนเป็นออกซาเลตมากนัก

• สรุป: ในน้ำมะนาว ประโยชน์จากซิเตรต มีมากกว่า ความเสี่ยงจากวิตามินซีปริมาณน้อย ครับ

2. ทำไม "วิตามินซีเสริมโดสสูง" ถึงน่ากลัว? (ตัวร้ายคือ "ออกซาเลตส่วนเกิน")

ปัญหาไม่ได้อยู่ที่ตัววิตามินซี แต่ปัญหาอยู่ที่ "ปริมาณที่มากเกินไป" ครับ

• กระบวนการเปลี่ยนรูป: เมื่อร่างกายได้รับวิตามินซีในปริมาณสูงมากๆ (เช่น วิตามินซีอัดเม็ด 500 มก. หรือ 1,000 มก. ต่อวัน) ร่างกายใช้ไม่หมด ส่วนที่เกินจะถูกตับเปลี่ยนสภาพให้กลายเป็นสารตัวหนึ่งที่เรียกว่า "ออกซาเลต (Oxalate)"

• โรงงานผลิตก้อนนิ่ว: ออกซาเลตที่เพิ่มขึ้นอย่างมหาศาลนี้ จะถูกขับออกทางไต และเมื่อไปเจอกับแคลเซียมในปัสสาวะ ก็จะจับตัวกันกลายเป็น "นิ่วแคลเซียมออกซาเลต" ได้ง่ายขึ้นมาก

• ขาดตัวช่วย: ในวิตามินซีเม็ดเสริม มักจะมีแต่วิตามินซีเพียวๆ ไม่มีสาร "ซิเตรต" ที่ช่วยป้องกันนิ่วเหมือนในผลไม้สด

สรุปความแตกต่างแบบเข้าใจง่ายๆ

หัวข้อ	น้ำมะนาว (ธรรมชาติ)	วิตามินซีเสริม (เม็ด/ผง)
ปริมาณวิตามินซี	ต่ำ-ปานกลาง (ร่างกายใช้พอดี)	สูงมาก (ร่างกายใช้ไม่หมด)
สิ่งที่เกิดขึ้นในร่างกาย	วิตามินซีถูกใช้ประโยชน์ มีส่วนน้อยมากที่เปลี่ยนเป็นออกซาเลต	วิตามินซีส่วนเกินมหาศาล ถูกเปลี่ยนเป็น "ออกซาเลต" (สารก่อนิ่ว)
สารป้องกันนิ่วที่มี	มี "ซิเตรต" สูงมาก (ช่วยป้องกันนิ่ว)	ไม่มี
ผลลัพธ์ต่อนิ่ว	✅ ช่วยป้องกัน	❌ เพิ่มความเสี่ยง (ถ้าทานโดสสูงต่อเนื่อง)

คำแนะนำทางปฏิบัติ:

• สำหรับคนทั่วไปและผู้ป่วยโรคนิ่ว: การดื่มน้ำมะนาวผสมน้ำเปล่าเป็นประจำ เป็นสิ่งที่ดีและควรทำครับ

• ข้อควรระวัง: หากคุณเคยเป็นนิ่วชนิดแคลเซียมออกซาเลต ควรหลีกเลี่ยงการทานวิตามินซีเสริมขนาดสูง (เช่น วันละ 1,000 มก.) หากต้องการทานเพื่อเสริมภูมิคุ้มกันหรือผิวพรรณ ควรปรึกษาแพทย์เพื่อหาขนาดที่เหมาะสม หรือเน้นทานจากผักผลไม้ธรรมชาติจะปลอดภัยกับไตที่สุดครับ

 

 

 

ทบทวนวันที่

โดย นายแพทย์ ประพันธ์ ปลื้มภาณุภัทร อายุรแพทย์,แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว