ปัสสาวะเป็นฟองเกิดจากโรคอะไร

"ปัสสาวะเป็นฟอง" เป็นหนึ่งในสัญญาณเตือนสำคัญของโรคไต แต่หลายคนอาจไม่แน่ใจว่าฟองแบบไหนที่น่ากังวล

นี่คือข้อสังเกตและคำอธิบายลักษณะของปัสสาวะเป็นฟองที่ควรให้ความสนใจเป็นพิเศษครับ

ลักษณะสำคัญที่ใช้แยกความแตกต่าง

เราสามารถแบ่งลักษณะของฟองในปัสสาวะได้เป็น "ฟองปกติ" ที่เกิดจากปัจจัยทั่วไป และ "ฟองที่น่ากังวล" ซึ่งอาจเป็นสัญญาณของโปรตีนรั่วครับ

 

ลักษณะ	✅ ฟองปกติ (Normal Bubbles)	⚠️ ฟองที่น่ากังวล (Concerning Foam)
1. ลักษณะของฟอง	• ฟองอากาศขนาดใหญ่กว่า ใส • มองเห็นผิวน้ำได้ชัดเจน • ไม่ได้ซ้อนกันเป็นชั้นหนา	• ฟองขาวละเอียดมาก ซ้อนกันหลายชั้น • มีลักษณะทึบคล้าย "ฟองเบียร์" หรือ "ฟองสบู่" • มองไม่ค่อยเห็นผิวน้ำข้างใต้
2. ระยะเวลาที่คงอยู่	• สลายตัวหายไปอย่างรวดเร็ว • มักจะหายไปหมดภายในไม่กี่วินาที	• คงอยู่นานหลายนาที • ไม่สลายไปง่ายๆ แม้จะทิ้งไว้สักพัก • บางครั้งต้องกดชักโครก 2 ครั้งถึงจะหายหมด
3. ความสม่ำเสมอ	• เกิดขึ้นเป็นครั้งคราว • อาจจะเกิดเมื่อปัสสาวะแรงๆ หรือตอนที่ร่างกายขาดน้ำเล็กน้อย	• เกิดขึ้นแทบทุกครั้งที่ปัสสาวะ • เป็นต่อเนื่องกันหลายวันหรือเป็นสัปดาห์

• ฟองที่น่ากังวล จะมีลักษณะคล้ายเวลาเราตี "ไข่ขาว" จนขึ้นฟู คือเป็นฟองเล็กๆ ที่เกาะตัวกันแน่น

• ฟองปกติ จะคล้ายฟองอากาศเวลาเราริน "น้ำโซดา" ลงในแก้ว คือฟองใหญ่ๆ ที่แตกตัวเร็ว

---

สาเหตุหลักที่ทำให้ปัสสาวะเป็นฟอง (แบบที่น่ากังวล)

สาเหตุสำคัญที่สุดคือ การมีโปรตีนอัลบูมินรั่วออกมาในปัสสาวะ (Albuminuria)

โดยปกติแล้ว ไตที่แข็งแรงจะทำหน้าที่เหมือน "ตะแกรง" ที่กรองของเสีย แต่จะเก็บสารที่มีประโยชน์อย่างโปรตีนขนาดใหญ่ (อัลบูมิน) ไว้ในร่างกาย แต่เมื่อ "ตะแกรง" หรือหน่วยไตเกิดการอักเสบหรือเสื่อมสภาพ จะทำให้โปรตีนขนาดใหญ่เล็ดลอดออกมากับปัสสาวะได้

โปรตีนอัลบูมินมีคุณสมบัติเหมือนสารลดแรงตึงผิว (คล้ายสบู่) เมื่อมันปนออกมาในปัสสาวะและกระทบกับผิวน้ำในโถส้วม จึงทำให้เกิดฟองที่คงทนและสลายตัวได้ยาก

สาเหตุอื่นที่ไม่ใช่โรคไต (ทำให้เกิดฟองปกติ)

• ปัสสาวะแรงและเร็ว: การที่สายปัสสาวะพุ่งลงไปกระทบน้ำอย่างแรง สามารถทำให้อากาศเข้าไปผสมกับน้ำและเกิดฟองได้ แต่ฟองชนิดนี้จะหายไปอย่างรวดเร็ว

• ภาวะขาดน้ำ: เมื่อร่างกายขาดน้ำ ปัสสาวะจะมีความเข้มข้นสูง ซึ่งอาจทำให้เกิดฟองได้ง่ายขึ้น

• มีน้ำยาล้างโถส้วม: สารเคมีบางชนิดในน้ำยาล้างโถส้วมอาจทำปฏิกิริยากับปัสสาวะและเกิดฟองได้

• การมีอสุจิปนเปื้อน (ในผู้ชาย): การมีเพศสัมพันธ์หรือการหลั่งอสุจิ อาจทำให้มีอสุจิเล็กน้อยค้างอยู่ในท่อปัสสาวะและปนออกมากับปัสสาวะในครั้งถัดไป ซึ่งอาจทำให้เกิดฟองได้ชั่วคราว

ข้อแนะนำ: เมื่อไหร่ที่ควรไปพบแพทย์?

อย่าเพิ่งวิตกกังวลจนเกินไป แต่ก็ไม่ควรละเลยสัญญาณนี้เช่นกัน ให้ลองสังเกตตามนี้:

ควรไปพบแพทย์ หากปัสสาวะของคุณมีลักษณะเป็นฟองที่ คงทน, เกิดขึ้นอย่างสม่ำเสมอแทบทุกครั้ง, และเป็นต่อเนื่องกันหลายวัน โดยเฉพาะอย่างยิ่งถ้าคุณมีอาการอื่นๆ ของโรคไตร่วมด้วย เช่น

• อาการบวม ที่เท้า, ข้อเท้า, หรือเปลือกตา

• อ่อนเพลีย ผิดปกติ

• ความดันโลหิตสูง

แพทย์จะให้คุณเก็บปัสสาวะเพื่อนำไปตรวจ (Urinalysis) ซึ่งสามารถยืนยันได้ว่ามีโปรตีนรั่วออกมาจริงหรือไม่ และนำไปสู่การวินิจฉัยที่ถูกต้องต่อไปครับ

ทบทวนวันที่

โดย นายแพทย์ ประพันธ์ ปลื้มภาณุภัทร อายุรแพทย์,แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว