ท่อปัสสาวะอักเสบ (Urethritis): สาเหตุ อาการ และการรักษาหนองในแท้-หนองในเทียม

อาการแสบที่ปลายท่อปัสสาวะ หรือการมีสารคัดหลั่งคล้ายหนองไหลออกมา เป็นสัญญาณเตือนที่น่ากังวลและต้องรีบพบแพทย์ อาการเหล่านี้คือลักษณะเด่นของ โรคท่อปัสสาวะอักเสบ (Urethritis) ซึ่งคือภาวะติดเชื้อที่เกิดขึ้นบริเวณ "ท่อปัสสาวะ" โดยเฉพาะ และมีความเชื่อมโยงกับ โรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ (Sexually Transmitted Infections - STIs) อย่างใกล้ชิด

การทำความเข้าใจโรคนี้อย่างถูกต้องเป็นสิ่งจำเป็นอย่างยิ่ง เพราะไม่เพียงแต่ต้องรักษาตัวเองให้หายขาด แต่ยังต้องคำนึงถึงการรักษาคู่ครองเพื่อป้องกันการกลับมาเป็นซ้ำและหยุดการแพร่กระจายของโรค

---

ท่อปัสสาวะอักเสบเกิดจากอะไร?

สาเหตุหลักเกือบทั้งหมดเกิดจากการติดเชื้อ โดยเฉพาะเชื้อที่มาจากการมีเพศสัมพันธ์ สามารถแบ่งได้เป็น 2 กลุ่มใหญ่ๆ คือ:

1. หนองในแท้ (Gonococcal Urethritis - GU)

เกิดจากการติดเชื้อแบคทีเรีย Neisseria gonorrhoeae ซึ่งเป็นเชื้อโรคติดต่อทางเพศสัมพันธ์ที่รู้จักกันดี

2. หนองในเทียม (Nongonococcal Urethritis - NGU)

เป็นกลุ่มที่พบได้บ่อยกว่าหนองในแท้ และเกิดจากเชื้อโรคชนิดอื่นๆ ที่ไม่ใช่เชื้อหนองในแท้ ได้แก่:

• Chlamydia trachomatis (คลามีเดีย): เป็นสาเหตุของหนองในเทียมที่พบบ่อยที่สุด

• Mycoplasma genitalium

• Ureaplasma urealyticum

• Trichomonas vaginalis (พยาธิในช่องคลอด)

ในบางกรณีอาจเกิดจากการระคายเคืองทางกายภาพ เช่น จากการใส่สายสวนปัสสาวะ แต่พบได้น้อยกว่ามาก

---

อาการของท่อปัสสาวะอักเสบ

อาการในผู้ชายมักจะชัดเจนกว่า ในขณะที่ผู้หญิงจำนวนมากอาจมีอาการน้อยหรือไม่แสดงอาการเลย (ซึ่งทำให้เป็นพาหะของโรคโดยไม่รู้ตัว)

อาการหลักที่ต้องสังเกต:

• มีสารคัดหลั่งหรือหนองไหลจากปลายอวัยวะเพศ: นี่คืออาการสำคัญที่สุด หนองอาจมีสีขาวขุ่น, เหลือง หรือเขียว

• ปัสสาวะแสบขัด (Dysuria): มักจะรู้สึกแสบร้อนบริเวณปลายท่อปัสสาวะ

• คันหรือระคายเคืองบริเวณปากท่อปัสสาวะ

ข้อสังเกต: โดยทั่วไปท่อปัสสาวะอักเสบมักจะไม่มีไข้ หรืออาการปวดหน่วงท้องน้อยรุนแรง หากมีอาการปัสสาวะบ่อยร่วมด้วย อาจมีการอักเสบของกระเพาะปัสสาวะหรือต่อมลูกหมากร่วมด้วย

---

ภาวะแทรกซ้อนและอาการที่อาจพบร่วม

หากไม่ได้รับการรักษา การติดเชื้อสามารถลุกลามและทำให้เกิดภาวะแทรกซ้อนที่รุนแรงได้:

• ในผู้ชาย:

  • อัณฑะอักเสบ (Epididymitis): ทำให้ปวดบวมที่อัณฑะ

  • ต่อมลูกหมากอักเสบ (Prostatitis): ทำให้ปวดฝีเย็บและปัสสาวะขัด

  • ท่อปัสสาวะตีบ (Urethral Stricture): เป็นภาวะแทรกซ้อนระยะยาว ทำให้ปัสสาวะลำบาก

• ในผู้หญิง:

  • อุ้งเชิงกรานอักเสบ (Pelvic Inflammatory Disease - PID): การติดเชื้อลุกลามไปยังมดลูกและปีกมดลูก อาจทำให้ปวดท้องน้อยเรื้อรังและมีบุตรยาก

• ภาวะข้ออักเสบรีแอคทีฟ (Reactive Arthritis): ในบางราย ร่างกายอาจมีปฏิกิริยาต่อการติดเชื้อ ทำให้เกิดอาการ ข้ออักเสบ, เยื่อบุตาอักเสบ (ตาแดง), และผื่น ร่วมด้วย

---

การวินิจฉัยและการรักษา

การวินิจฉัย

1. การซักประวัติและตรวจร่างกาย: แพทย์จะซักประวัติความเสี่ยงทางเพศสัมพันธ์และตรวจดูลักษณะสารคัดหลั่ง

2. การเก็บตัวอย่างจากท่อปัสสาวะ (Urethral Swab): แพทย์จะใช้ก้านสำลีขนาดเล็กเก็บหนองจากปลายท่อปัสสาวะไป ย้อมสีแกรม (Gram Stain) เพื่อส่องกล้องดูเชื้อ หากพบเชื้อลักษณะจำเพาะจะวินิจฉัยเป็นหนองในแท้ได้ทันที

3. การส่งตรวจพิเศษ: อาจส่งตัวอย่างไปเพาะเชื้อ หรือตรวจด้วยเทคนิค PCR เพื่อยืนยันชนิดของเชื้อหนองในเทียม เช่น Chlamydia

แนวทางการรักษา

• การรักษาด้วยยาปฏิชีวนะ: เป็นการรักษาหลัก แพทย์จะสั่งยาที่ครอบคลุมทั้งเชื้อหนองในแท้และหนองในเทียมไปพร้อมกัน เนื่องจากมักพบการติดเชื้อร่วมกันบ่อยครั้ง

  • การรักษาหนองในแท้: ปัจจุบันมักใช้ ยาฉีด Ceftriaxone เพียงครั้งเดียว เนื่องจากเชื้อดื้อต่อยากินหลายชนิดแล้ว

  • การรักษาหนองในเทียม: มักใช้ ยากิน Doxycycline หรือ Azithromycin

• ต้องรักษาคู่ครองเสมอ!: นี่คือหัวใจสำคัญของการรักษา จำเป็นต้องแจ้งและรักษาคู่ครองไปพร้อมกัน เพื่อตัดวงจรการติดเชื้อกลับไปกลับมา

• งดการมีเพศสัมพันธ์: ควรงดเว้นการมีเพศสัมพันธ์จนกว่าจะรักษาหายขาดทั้งคู่ (อย่างน้อย 7 วันหลังเริ่มยา)

หากคุณมีอาการที่น่าสงสัย ควรรีบไปพบแพทย์ทันที อย่าซื้อยาทานเอง เพราะอาจทำให้การรักษาไม่ได้ผลและเกิดเชื้อดื้อยาได้

ท่อปัสสาวะอักเสบเรื้อรัง

ทบทวนวันที่

โดย นายแพทย์ ประพันธ์ ปลื้มภาณุภัทร อายุรแพทย์,แพทย์เวชศาสตร์ครอบครัว