โรคเบาหวานและการออกกำลังกาย

การประเมินผู้ป่วยเบาหวานก่อนออกกำลังกาย

เนื่องจากผู้ป่วยเบาหวานส่วนใหญ่จะมีโรคแทรกซ้อนบางครั้งผู้ป่วยโรคเบาหวานอาจจะเกิดโรคแทรกซ้อนโดยที่ไม่มีอาการ และโรคแทรกซ้อนหลายอย่างหากเกิดขึ้นมาอาจจะอันตรายต่อชีวิต ดังนั้นผู้ป่วยเบาหวานทุกคนควรได้รับการประเมินหาภาวะแทรกซ้อนต่างๆก่อนออกกำลังกายดังต่อไปนี้คือ

1. หัวใจและหลอดเลือด [cardiovascular system] ผู้ป่วยเบาหวานที่มีความเสี่ยงในการเกิดโรคหัวใจและหลอดเลือดแดงตีบคือ

• อายุมากกว่า 35 ปี
• อายุน้อยกว่า 25 ปีถ้า เป็นเบาหวานชนิดที่สองมากกว่า 10 ปี หรือเป็นเบาหวานชนิดที่หนึ่งมากกว่า 15 ปี
• มีปัจจัยเสี่ยงต่อหลอดเลือดหัวใจตีบอื่นๆเช่น สูบบุหรี่ ญาติสายตรงเป็นหลอดเลือดหัวใจตีบก่อนวัย ความดันโลหิตสูง ไขมัน HDL-Cholesterol ต่ำ
• มีโรคแทรกซ้อนของ microvascular ได้แก่ โรคแทรกซ้อนทางตา [diabetic retinopathy] โรคแทรกซ้อนทางไต [diabetic nephropathy]
• มีโรคหลอดเลือดแดงที่ขาตีบ
• มีระบบประสาทอัตตาโนมัติเสื่อม

ผู้ป่วยดังกล่าวข้างต้นหากต้องการออกกำลังอย่างหนักควรได้มีการตรวจโดยการวิ่งบนสายพานเพื่อประเมินประสิทธิภาพของร่างกายและหัวใจเพื่อวางแผนการออกกำลังกาย ผู้ป่วยที่ต้องการออกกำลังกายโดยการเดินอาจจะไม่จำเป็นต้องวิ่งบนสายพาน สำหรับผู้ป่วยที่มีโรคหัวใจ หรือมีการเปลี่ยนแปลงของคลื่นไฟฟ้าหัวใจ [ECG] ควรได้รับการตรวจการวิ่งบนสายพาน [exercise stress test ] เพื่อตรวจดูว่ามีหลอดเลือดหัวใจตีบหรือไม่

2. โรคหลอดเลือดแดงขาตีบ [peripheral arterial disease] ผู้ป่วยที่มีอาการปวดขาเวลาเดิน พักแล้วจะหายปวด ควรได้รับการประเมินหลอดเลือดแดงที่ขาก่อนออกกำลังกาย หลีกเลี่ยงการออกกำลังกายที่มีอันตรายต่อเท้า และควรสวมเครื่องป้องกันเท้า ให้ออกกำลังโดยการเดิน ขี่จักรยาน ว่ายน้ำ
3. โรคแทรกซ้อนทางตา [diabetic retinopathy] ควรได้มีการตรวจจอรับภาพก่อนออกกำลังกาย และควรงดการออกกำลังบางประเภทที่ทำให้เกิดตาบอดเนื่องจาก retinal detachment, vitreous hemorrhage ได้

• ผู้ป่วยที่เป็น mild nonproliferatve retinopathy ไม่จำกัดการออกกำลังกาย
• ผู้ป่วยที่เป็น moderate nonproliferatve retinopathy จำกัดการออกกำลังที่ทำให้ความดันโลหิตสูง เช่น การยกน้ำหนัก การงัดข้อ การวิดพื้น
• ผู้ป่วยที่เป็น severe nonproliferatve retinopathy จำกัดการออกกำลังกายเช่น การยกน้ำหนัก การงัดข้อ การวิดพื้น การชกมวย
• ผู้ป่วยที่เป็น proliferatve retinopathy จำกัดการออกกำลังกาย  การยกน้ำหนัก การงัดข้อ การวิดพื้น การชกมวย การวิ่ง การเป่าเครื่องดนตรี ควรออกกำลังแบบเบาๆ เช่น การเดิน ว่ายน้ำ ขี่จักรยานอยู่กับที่