การป้องกันโรคเบาหวาน

โรคเบาหวานเป็นโรคที่พบทั่วโลกและมีอัตราการเพิ่มของผู้ป่วยทุกปี เมื่อเป็นโรคเบาหวานระยะเวลาหนึ่งแล้วจะเกิด โรคแทรกซ้อนทาง ตา ไต หัวใจ ระบบประสาท เป็นต้น ปัจจุบันได้มีการรักษาโรคเบาหวานดีขึ้น

มียาหลายชนิดออกสู่ท้องตลาดแต่โรคแทรกซ้อนก็ยังไม่ได้ลดเท่าที่ควรจะเป็นแม้ว่าจะควบคุมโรคเบาหวานอย่างเคร่งครัด ก็ยังเกิดโรคแทรกซ้อน จึงทำให้นักวิทยาศาสตร์และวงการแพทย์ให้ความสนใจว่าการรักษาโรคเบาหวานนั้นสายเกิดไปหรือไม่ หากจะให้ได้ผลดีก็น่าจะป้องกันโรคเบาหวาน สำหรับผู้ที่มีระดับน้ำตาล 110-125 ม.%จัดเป็นภาวะเสี่ยงต่อเบาหวาน ในกลุ่มนี้ก็มีหลักฐานว่าเสี่ยงต่อโรคหัวใจและหลอดเลือดสูง

มีรายงานการป้องกันโรคเบาหวานออกมา 4 รายงานโดย 2 รายงานจะใช้การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม โดยให้ลดน้ำหนักลง 5-8% ลดปริมาณไขมันที่รับประทานลงเหลือไม่เกิน 30% ลดไขมันอิ่มต่ำน้อยกว่า 10% เพิ่มอาหารที่มีใยอาหารมากกว่า 15 กรัม/วัน ออกกำลังกายมากกว่า 150 นาที/สัปดาห์ ซึ่งสามารถลดอัตราการเกิดเบาหวานลงได้ร้อยละ 58 ส่วนอีก 2 รายงานใช้ยาในการป้องกันโรคเบาหวานผลสามารถลดอัตราการเกิดได้ร้อยละ 36-56 % จากรายงานดังกล่าวซึ่งได้ผลดีจึงได้กำหนดแนวทางในการป้องกันโรคเบาหวาน

เหตุผลในการป้องกันโรคเบาหวาน

1. การป้องกันย่อมดีกว่าการรักษาซึ่งสามารถใช้ได้กับทุกโรครวมทั้งโรคเบาหวาน หากไม่เป็นโรคเบาหวานจะลดภาระทั้งตัวเอง ครอบครัวและประเทศ
2. พบว่าผู้ที่มีน้ำตาลอยู่ระหว่าง 100-125 มก.%จะมีโอกาสเป็นเบาหวานสูงมาก
3. มีการตรวจหาภาวะ prediabetic ซ่ึ่งสะดวก ค่าใช้จ่ายไม่มากและสามารถบ่งชี้การเป็นโรคเบาหวานในอนาคต ได้แก่การตรวจน้ำตาลในเลือดและการตรวจความทนทานต่อน้ำตาล oral glucose tolerance test
4. มีแนวทางในการดูแลเพื่อป้องกันโรคเบาหวานอย่างมีประสิทธิภาพหากดูแลตัวเองได้ดี จะมีอุบัติการณ์ของโรคเบาหวานลดลงร้อยละ 58
5. ค่าใช้จ่ายในการคัดกรองไม่แพง

ใครเสี่ยงต่อโรคเบาหวาน(ประเทศอเมริกาเรียก prediabetes หมายถึงภาวะก่อนเป็นโรคเบาหวาน)

จากหลักฐานของการศึกษาที่ผ่านมาสรุปว่ากลุ่มที่มีลักษณะดังนี้ต้องเข้ารับการตรวจเพื่อจะได้ทราบว่าเป็นกลุ่ม prediabetes หรือไม่

1. ผู้ป่วยอายุ 45 ปีและดัชนีมวลกายมากกว่า 25
2. ผู้ป่วยอายุน้อยกว่า 45 ปีและมีดัชนีมวลกายมากกว่า 25และพบภาวะเหล่านี้ร่วมด้วย

• ญาติสายตรงเป็นโรคเบาหวาน
• ความดันโลหิตสูง
• ไขมันในเลือดสูง
• เป็นเบาหวานขณะตั้งครรภ์

สำหรับชาวเอเชียแนะนำให้ใช้ดัชนีมวลกาย 23

วิธีการตรวจ

1. เจาะเลือดตรวจน้ำตาลหลังอดอาหาร 8 ชั่วโมงหากมีระดับน้ำตาล 10-125มก.%ถือเป็น prediabetes
2. ให้รับประทานน้ำตาล 75 กรัมหากระดับน้ำตาลที่ 2 ชั่วโมงหลังจากรับประทานน้ำตาลอยู่ระหว่าง 140-200 มก%ถือเป็น prediabetes

หากว่าท่านได้รับการตรวจแล้วจัดเป็น prediabetes ท่าน ต้องเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมเพื่อป้องกันโรคเบาหวานดังนี้

วิธีการป้องกันโรคเบาหวาน

วิธีการป้องกันโรคเบาหวานสามารถกระทำได้ 2 วิธีคือ

1. การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรม ซึ่งมีวิธีปฏิบัติดังนี้

• ลดน้ำหนักลงให้ได้ 5-7 %จากน้ำหนักเบื้องต้นโดยเฉพาะผู้ที่อ้วน(ดัชนีมวลกายมากกว่า 23 สำหรับชาวเอเชีย)
• ออกกำลังกาย 150 นาทีต่อสัปดาห์โดยการเดินเร็วๆและแกว่งแขนแรง

2. การใช้ยาเพื่อป้องกันโรคเบาหวาน มีการใช้ยาเพื่อป้องกันเบาหวาน 3 ชนิดคือโดยการใช้ยาชนิดใดชนิดหนึ่ง

• Metformin สามารถลดอัตราการเกิดโรคเบาหวานได้ร้อยละ 31ใช้ได้ผลดีในผู้ป่วยอายุน้อย 20-44 ปีและอ้วนดัชนีมวลกายสูง
• Acarbose สามารถลดอัตราการเกิดโรคเบาหวานได้ร้อยละ 32
• Troglitazone สามารถลดอัตราการเกิดโรคเบาหวานได้ร้อยละ 56

การป้องกันโรคเบาหวานจะใช้ยาหรือการเปลี่ยนพฤติกรรม

แนะนำให้ใช้การเปลี่ยนแปลงพฤติกรรมก่อนเนื่องสามารถการเกิดโรคเบาหวานได้ถึง 58%ขณะที่ใช้ยาลดได้เพียง 36% และการเปลี่ยนพฤติกรรมจะช่วยลดอุบัติการณ์ของโรคหัวใจและหลอดเลือดในขณะที่การใช้ยายังไม่มีรายงานดังกล่าว นอกจากนั้นการใช้ยาต้องใช้ต่อเนื่องอาจจะเกิดผลข้างเคียงของยาในอนาคต

สรุป

1. หากท่านเป็นกลุ่มเสี่ยงต่อโรคเบาหวานท่านต้องเจาะเลือดเพื่อตรวจว่าท่านเป็นภาวะ prediabetes หรือไม่

2. หากท่านเป็น prediabetes ท่านจะต้องออกกำลังกายวันละ 30 นาที 5วันต่อสัปดาห์

3. ท่านต้องคุมอาหารเพื่อให้น้ำหนักลดลง 5-7%