ปัจจัยเสี่ยงของการถูกตัดเท้าในผู้ป่วยโรคเบาหวาน

ผู้ป่วยโรคเบาหวานมักจะมีโรคแทรกซ้อนทางเส้นประสาท หลอดเลือด การติดเชื้อง่าย ปัจจัยเหล่านี้จะเป็นความเสี่ยงให้เกิดแผลที่เท้า นอกจากนั้นเท้าที่ผิดรูป เบาหวานที่เป็นมานาน หรือมีประวัติถูกตัดเท้ามาก่อนก็เป็นปัจจัยเสี่ยงของการเกิดแผลและถูกตัดเท้า

ปัจจัยเสี่ยงต่อการเกดิแผลและถูกตัดขา

ผู้ที่เสี่ยงต่อการถูกตัดขา

  1. เป็นเบาหวานมานานกว่า 10 ปี
  2. รูปร่างเท้าผิดปกติ
  3. เคยมีแผลหรือถูกตัดขามาก่อน
  4. ภาวะประสาทส่วนปลายเสื่อม
  5. การควบคุมระดับน้ำตาลในเลือดไม่ดี
  6. เส้นเลือดส่วนปลายตีบ
  7. เพศชาย
  8. สูบบุหรี่
  9. มีภาวะแทรกซ้อนที่ไตจากโรคเบาหวาน

ปัจจัยเสี่ยงของการถูกตัดขาในผู้ป่วยเบาหวาน


รูปแสดงการติดเชื้อรูปแรกเล็บขบจนเกิดการติดเชื้อ รูปกลางเป็นเชื้อราที่ซอกนิ้ว รูปขวาเป็นเชื้อราที่เล็บ

เล็บขบและเกิดการติดเชื้อ

เชื้อราที่ซอกนิ้ว เชื้อราที่เล็บ

ผิวของผู้ที่เท้าขาดเลือดจะมัน และคล้ำ

หากท่านมีปัจจัยเสี่ยงต่อการถูกตัดขาท่านต้องดูแลเท้า และหมั่นตรวจเท้า

การจำแนกผู้ป่วยตามระดับความเสี่ยง

จากการการคัดกรองโดยประวัติการเจ็บป่วยและตรวจสภาพเท้าผู้ป่วยเบาหวานสามารถแบ่งผู้ป่วยได้ 4 กลุ่ม ตามระดับความเสี่ยง ดังนี้

ระดับ 0 (ความเสี่ยงต่ำ) : patients who had no distal sensory neuropathy

ลักษณะผู้ป่วยได้แก่ ไม่มีแผลที่เท้าหรือไม่ถูกตัดขา ไม่มีอาการชาเท้า ไม่เคยมีแผลหรือถูกตัดขามาก่อน ไม่มี การสูญเสียความรู้สึกในการป้องกันอันตราย (no loss of protective) ไม่มีเท้าผิดรูป และสามารถรับรู้สัมผัสจากการตรวจด้วย monofilament 5.07 (10 gm.)ครบถูกตำแหน่ง กลุ่มนี้มีความเสี่ยงในการถูกตัดขาต่า แต่มีโอกาสเปลี่ยนแปลงไปเป็นความเสี่ยงสูงได้การให้ความรู้เป็นหัวใจสำคัญ ได้แก่

  • ความรู้เกี่ยวกับโรคเบาหวาน
  • การป้องกันโรคแทรกซ้อน
  • การเลิกสูบบุหรี่
  • การดูแลเท้าตามคู่มือการดูแลสุขภาพเท้า
  • และการตรวจเท้าด้วยตนเอง

จึงควรมีการตรวจซ้า ปีละ1 คร้ัง

ระดับ 1 ( moderate risk ) : patients who had only distal sensory neuropathy

กลุ่มที่มีความรู้สึกสัมผัสที่เท้าลดลง มีชาบ้าง และไม่มีแผล แต่สูญเสียความรู้สึกในการป้องกันอันตราย ( loss of protective sensation) ไม่สามารถรับรู้สัมผัสจากการตรวจด้วย monofilament 5.07 (10 gm.) ตั้งแต่ 1 ตำแหน่งขึ้นไป แต่ยังไม่มีความผิดปกติอื่น ๆ กลุ่มนี้เริ่มมีความเสี่ยงสูงต้องเพิ่มความรู้ในการดูแลสุขภาพเท้ารวมถึงผิวหนังและเล็บทุกวันเพื่อเฝ้า ระวังการบาดเจ็บและให้ความรู้ในการดูแลรักษาเบื้องต้นที่เหมาะสม ห้ามเดินเท้าเปล่า รวมทั้งควรได้รับความรู้และคำแนะนำ เกี่ยวกบัการเลือกซื้อรองเท้าที่เหมาะสมจึงควรนัดตรวจทุก 3 - 6 เดือนโดยเน้นตรวจประเมินเท้า

ระดับ 2 ( high risk) :neuropathic patients who had foot deformity or vascular foot disease

กลุ่มที่สูญเสียความรู้สึกสัมผัสที่เท้า มีอาการชา มีการสูญเสียความรู้สึกในการป้องกันอันตรายร่วมกับมีจุดรับน้ำหนักผิดปกติไป เช่น เท้าผิดรูป การเคลื่อนไหวของข้อลดลง มีตาปลา และ/หรือการไหลเวียนของเลือดผิดปกติ กลุ่มนี้มีความเสี่ยงสูงมาก ต้องเพิ่มความเคร่งครัดในการดูแลเท้าและการบริหารเท้า ควรระมัดระวัง ไม่ให้เท้าเกิดตาปลาหรือหนังหนาและควรได้รับการขูดหนังหนา ตาปลาโดยเจ้าหน้าที่ที่ชำนาญหรือปรึกษา ผู้เชี่ยวชาญทางด้านการตัดรองเท้าเพื่อเลือกใช้อุปกรณ์เสริมฝ่าเท้า หรือสวมรองเท้าสำหรับผู้ป่วยเบาหวาน โดยเฉพาะและควรมาพบแพทย์ทันทีที่มีปัญหาที่เท้า และอาจจะต้องปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับหลอดเลือดจึงควรนัดตรวจทุก 2 - 3 เดือน โดยเน้นตรวจประเมินเท้า ตัดหนังแข็ง ตาปลา ประเมินกิจกรรมที่ทำและรองเท้า

ระดับ 3 ( very high risk ) : neuropathic Patients who had a history of prior foot ulcer or amputation

กลุ่มที่มีแผลที่เท้าหรือมีประวัติเคยเป็นแผลที่เท้าหรือถูกตัดเท้ามาก่อน กลุ่มนี้มีความเสี่ยงสูงที่สุดต่อการเกิดแผลซ้ำ หรือถูกตัดขา ต้องเคร่งครัดในการดูแลเท้าและสวมรองเท้าที่เหมาะสมตลอดเวลาและปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับหลอดเลือด จึงควรนัดตรวจทุก 1 -2 เดือนโดยเน้นเหมือนระดับ 2 แต่เข้มงวดกว่า

 

โรคแทรกซ้อนจากเบาหวาน  

โรคแทรกซ้อนที่เท้า

โรคเท้าในเบาหวาน | ความรู้เกี่ยวกับเบาหวานและเท้า | การดูแลเท้าด้วยตัวเอง | การบริหารเท้า | การดูแลสุขภาพเท้า | ปัจจัยเสี่ยงของการถูกตัดเท้า | การใช้รองเท้า | การประเมินความเสี่ยงของการเกิดแผล | ชนิดของแผลเบาหวาน | การรักษา | เท้าผิดรูป | การเลือกรองเท้า

โรคแทรกซ้อนจากเบาหวาน

โรคแทรกซ้อน | ภาวะฉุกเฉิน | โรคหัวใจ | โรคความดันโลหิตสูง| โรคไต  |โรคตา  |โรคปลายประสาทอักเสบ |โรคเบาหวานกับเท้า