Untitled Document

Osteoporosis ,โรคกระดูกพรุน

ปกติกระดูกของคนจะมีความแข็งเหมือนหินหรือเหล็กเมื่อเป็นหลักให้อวัยวะยึดเกาะ กระดูกของคนเราประกอบด้วยโปรตีน collagen ที่สร้างโยงเป็นใย โดยมีเกลือ calcium phosphate เป็นตัวที่ทำให้กระดูกแข้งแรง และทนต่อแรงดึงรั้ง เกลือ calcium จะอยู่ในกระแสเลือด 99% อยู่ในเลือด 1% ปกติกระดูกของคนเรามีการสร้างและการละลายอยู่ตลอดเวลา ในเด็กมีการสร้างมากกว่าการละลายทำให้กระดูกเด็กมีการเจริญ และใหญ่ขึ้น กระดูกจะใหญ่ขึ้นจนอายุ 30 ปี กระดูกเริ่มมีการละลายมากกว่าการสร้างทำให้กระดูกเริมจาง ในวัยทองระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนมีระดับลดลงอย่างรวดเร็วทำให้อัตราการละลายของกระดูกเพิ่มขึ้นอย่างรวดเร็วกระดูกที่พรุนจะสี่ยงต่อกระดูกหักโดยเฉพาะกระดูกสะโพกซึ่งจะมีผลต่อสุขภาพ กระดูกพรุนมักจะเกิดในผู้หญิงมากกว่าผู้ชายด้วยเหตุผล 2 ประการคือ

ความหนาแน่นของกระดูกผู้ชายสูงกว่าผู้หญิง
เมื่อเข้าวัยทองระดับฮอร์โมนเอสโตรเจนลดลงอย่างรวดเร็วทำให้เนื้อกระดูกจางลงอย่างรวดเร็ว

กระดูกโปร่งบางหรือกระดูกพรุนคืออะไร Osteoporosis bone has less calcium and is much weeker.

โรคกระดูกจางหมายถึงภาวะที่กระดูกสูญเสียเนื้อกระดูก และโครงสร้างผิดไปทำให้กระดูกมีความเปราะบาง เกิดการหักได้ง่ายโดยเฉพาะกระดูกส่วนข้อสะโพก กระดูกสันหลัง และกระดูกข้อมือ เนื้อกระดูกจะมีรูพรุนเหมือนฟองน้ำผู้ชายและผู้หญิงมีโอกาสเป็นเท่ากัน และสามารถป้องกันและรักษาได้ ปัจจัยเสี่ยงของโรคกระดูกโปร่งบาง หมายถึงภาวะที่ทำให้กระดูกจางเร็วขึ้น บางคนมีหลายปัจจัยเสี่ยง แต่บางคนก็ไม่มีปัจจัยเสี่ยง

ปัจจัยเสี่ยงที่ไม่สามารถเปลี่ยนแปลง

เพศหญิงจะมีการเกิดกระดูกจางมาก และเร็วกว่าผู้ชาย เพราะผู้หญิงวัยทองขาด estrogen ทำให้เกิดการละลายของกระดูกมากกว่าปกติ การรับประทานแคลเซี่ยมเป็นประจำจะช่วยลดอุบัติการณ์ของกระดูกหัก
อายุมากจะเกิดกระดูกจางได้มากกว่าอายุน้อย
ขนาดของร่างกาย ผู้ป่วยที่ผอม และตัวเล็กจะมีกระดูกจางได้ง่าย
เชื้อชาติ
ประวัติครอบครัว ผู้ที่มีประวัติครอบครัวเรื่องกระดูกจางจะเกิดโรคได้ง่าย

ปัจจัยเสี่ยงที่สามารถแก้ไขได้

ฮอร์โมนเพศไม่ว่าหญิงหรือชายหากมีฮอร์โมนต่ำก็เกิดกระดูกจางได้
เบื่ออาหาร
อาหารที่รับประทานมีแคลเซียมต่ำ
ใช้ยาบางชนิดเป็นประจำ เช่น steroid หรือยากันชัก
ผู้ที่ไม่ออกกำลังกาย
สูบบุหรี่
ดื่มสุรา

การประเมินความเสี่ยงว่าจะเป็นโรคกระดูกโปร่งบางกระดูกพรุนหรือไม่

การประเมินความเสี่ยง	คะแนน
สุขภาพเป็นเช่นใด ดี ปานกลางลงมา	0 1
ผิวดำ	-1
ประวัติแม่ พี่หรือน้องสาวกระดูกสะโพกหัก	1
น้ำหนักลดลงเมื่อเทียบกับตอนอายุ 25 ปี	1
สูงกว่า 165 ซม	1
เป็นโรคสมองเสื่อม	1
ได้รับยา steroid	1
ได้รับยากันชัก	1
ได้รับยากลุ่ม benzodiazepam เช่น valium	1
ไม่ได้ออกกำลังกาย	1
ต้องใช้แขนช่วยเวลาลุกจากเก้าอี้	1
มีกระดูกหักเมื่ออายุมากกว่า 50ปี	1
อายุมากกว่า 80 ปี	1
วัยทองและไม่ได้รับฮอร์โมนทดแทน	1
ยืนน้อยกว่าวันละ 4 ชั่วโมง	1
หัวใจเต้นเกิน 80 ครั้งเวลานั่งเฉยๆ	1
รวมคะแนน
คะแนน 0-2 ความเสี่ยงต่อกระดูกพรุนต่ำ คะแนน 3-4 ความเสี่ยงต่อกระดูกพรุนปานกลาง คะแนนมากกว่า 5 ความเสี่ยงต่อกระดูกพรุนสูง

หากท่านพบว่าท่านมีความเสียงของเกิดกระดูกโปร่งบางกระดูกพรุนสูงโปรดปรึกษาแพทย์และปฏิบัติตามวิธีป้องกันโรคกระดูกโปร่งบางข้างล่างบทความ ท่านจะทราบได้อย่างไรว่าท่านเป็นโรคกระดูกโปร่งบางกระดูกพรุน หรือเปล่า

บริเวณที่กระดูกหักบ่อย

ผู้ป่วยจะไม่มีอาการอะไรจนกระทั้งกระดูกพรุนและจางมากจึงจะเกิดอาการ อาการที่สำคัญได้แก่

เมื่อมีหกล้มที่ไม่รุนแรงก็จะเกิดกระดูกหักบริเวณกระดูกหักที่พบได้บ่อยได้แก่ กระดูกหลัง กระดูกสะโพก กระดูกข้อมือ
ปวดกระดูกหลัง
ผู้ป่วยจะมีน้ำหนักลดเนื่องจากเนื้อกระดูกลดลง
ผู้ป่วยจะหลังโก่ง เตี้ยลง ให้วัดส่วนสูงปีละครั้งถ้าหากเตี้ยลงแสดงว่าท่านมีโรคกระดูกโปร่งบาง
กล้ามเนื้อท่านลีบลงหรือไม่

ผลจากการที่กระดูกหักจะทำให้ผู้ป่วยครึ่งหนึ่งเดินด้วยตัวเองไม่ได้ และมีอัตราการตายร้อยละ20 การวินิจฉัยปัจจุบันแพทย์สามารถวินิจฉัยโรคกระดูกโปร่งบางก่อนที่จะเกิดอาการโดยการตรวจความเข็มหรือความหนาแน่นของกระดูกของกระดูกbone mineral density หรือ BMD การตรวจนี้ใช้แสงเอกซเรย์ปริมาณน้อยมากส่องตามจุดที่ต้องการแล้วใช้คอมพิวเตอร์คำนวณหาความหนาแน่นของกระดูกเมื่อเทียบกับค่ามาตรฐานโดยการเปรียบเทียบกับมวลกระดูกของผู้หญิงอายุ 25 ปี หากมวลกระดูกของคุณน้อย 2.5 เท่า standard deviations ของผู้หญิงอายุ 25 ปีคุณเป็นโรคกระดูกพรุน osteoporosis หากเนื้อกระดูกน้อยว่าคนปกติแต่ไม่ถึง 2.5 เท่า standard deviations คุณเป็นคนที่มีเนื้อกระดูกน้อยกว่าคนปกติ osteopenia การรักษามียาหลายชนิดที่ใช้รักษาโรคกระดูกจางโดยเฉพาะหญิงวัยทอง

Estrogen ต้องให้ร่วมกับ progestin จะให้ในราย ตัดรังไข่ก่อนอายุ 50 ปี ผู้ที่หมดประจำเดือนอายุน้อย ประวัติครอบครัวเป็นโรคกระดูกจาง ผู้ที่มีความหนาแน่นของกระดูกต่ำ
Raloxifene เป็นยาในกลุ่มฮอร์โมนเอสโตรเจน สามารถเพิ่มระดับความเข็มของกระดูกได้ครึ่งของการใช้ฮอร์โมนทดแทน
Alendronate ยานี้ออกฤทธิ์โดยการยับยังการละลายของกระดูก ควรจะรับประทานยานี้ขณะท้องว่างและให้ดื่มน้ำตาม และให้อยู่ในท่ายืนหรือนั่งเป็นเวลา 30 นาที ยานี้อาจจะทำให้เกิดอาการจุกหน้าอก ผู้ที่มีโรคไตควรจะปรึกษาแพทย์
Calcitonin เป็นฮอร์โมนใต้สมองได้จากการสกัดต่อมใต้สมองจากปลาทูน่า ใช้พ่นจมูก ยาตัวนี้ผลข้างเคียงต่ำ
Tamoxifen,Raloxifene ยากลุ่มนี้ออกฤทธิ์ที่ estrogen recpertor กับบางอวัยวะเท่านั้นคือยากลุ่มนี่มีความจำเพาะสูงกว่าเอสโตรเจน ยากลุ่มนี่สามารถเพิ่มมวลของกระดูกและลดอาการร้อนตามตัว

การป้องกัน การป้องกันที่ดีที่สุดต้องสร้างกระดูกให้แข็งแรงตั้งแต่อายุ น้อยกว่า 30 ปี มีหลายวิธีที่จะป้องกันภาวะกระดูกโปร่งบาง เช่น

รับประทานอาหารที่มี แคลเซียมสูงโดยเฉพาะในเด็กที่กำลังเจริญเติบโต หญิงตั้งครรภ์ และให้นมบุตร ชายและหญิงวัยทอง อาหารที่อุดมไปด้วยแคลเซียมได้แก่ นม นมพร่องมันเนย ผักใบเขียว ปลาและกระดูก ถั่ว น้ำส้ม ในวัยทองควรจะได้รับปริมาณแคลเซียม 1500มก.ต่อวันแต่สำหรับผู้ที่ได้รับฮอร์โมนทดแทนควรจะได้รับปริมาณแคลเซียม 1000 มก.ต่อวัน หากรับประทานแคลเซียมครั้งละ 600 มก.จะดูดซึมได้ดี เมื่อรับประทานแคลเซียมต้องดื่มน้ำมากๆเพราะแคลเซียมจะทำให้ท้องผูก ในวัยทองควรจะได้รับวิตามิน ดี 400 ยูนิตต่อวันเพื่อช่วยในการดูดซึมของแคลเซียม แหล่งอาหารที่มีแคลเซียม

หมวดที่1 เนื้อสัตว์ เช่นปลาร้า กุ้งแห้ง ปลาลิ้นหมา ปลาตัวเล็ก
หมวดที่2 พืชผัก ใบชะพลู เห็ดหอม ดอกแค ผักกระเฉด ยอดสะเดา ใบโหระพา ผักคะน้า ถั่วแดง เม็ดบัว เต้าหู้ ถั่วเหลือง
หมวด3 นม
เครื่องปรุง เช่น กะปิ ใบมะกรูด พริกแห้ง

ปริมาณแคลเซียมในอาหาร

ชนิดของอาหาร	ปริมาณที่บริโภค	แคลเซียม(มก.)
นมสด รสจืด	200 (1 กล่อง)	230-292
ปลาช้อนทะเลแห้งทอด	ครึ่งถ้วยตวง	329
กุ้งแห้งตัวเล็ก	1ช้อนโต๊ะ	138
เต้าหู้เขาอ่อน	1 ก้อน	290
คะน้าผัด	ครึ่งถ้วยตวง	105

ปริมาณแคลเซียมที่ควรได้รับในแต่ละวัน (mg/day)
แรกคลอด-6 เดือน	400
6 เดือน-1 ปี	600
1-10 ปี	800-1200
11-24	1200-1500
25-50	1000
51-64	1000-1500
มากกว่า65	มากกว่า 1500
คนท้อง	1200-1500

วิตามินดี ปกติคนเราสามารถสังเคราะห์วิตามิน ดีได้จากแสงอาทิตย์ แต่คนสูงอายุ หรือผู้ที่อยู่แต่ในบ้านจะขาดวิตามิน ดี วิตามิน ดี จะช่วยให้ลำไส้มีการดูดซึมแคลเซียม วันหนึ่งควรได้วิตามิน ดี 400-800 IU ให้ถูกแสงบริเวณมือ แขน ใบหน้าครั้งละ 10-15 นาทีสัปดาห์ละ 2-3 ครั้งก็เพียงพอที่จะสร้างวิตามินดี การทาครีมกันแดดจะลดการสร้างวิตามินดี
การออกกำลังกาย การออกกำลังกายจะทำให้กระดูกแข็งแรง เช่น การเดิน การเดินขึ้นบันได กระโดดเชือก ยกน้ำหนัก การเต้นรำ ลองเริ่มต้นการออกกำลังกายวันละ 30 นาทีสัปดาห์ละ 3-5 วันซึ่งนอกจากจะทำให้กระดูกแข็งแรงยังทำให้กล้ามเนื้อแข็งแรงและป้องกันการหกล้ม การออกกำลังที่จะทำให้กระดูกแข็งแรงคือ การออกกำลังชนิด weight bearing คือใช้น้ำหนักตัวเองช่วยในการออกกำลังกาย เช่น การเดิน การวิ่ง การขึ้นบันได การเต้นรำ การว่ายน้ำและการขี่จักรยานไม่จัดในการออกกำลังกายกลุ่มนี้ อีกชนิดหนึ่งคือการยกน้ำหนักเพื่อทำให้กล้ามเนื้อและกระดูกแข็งแรง
การสูบบุหรี่จะทำให้ฮอร์โมน estrogen ต่ำเป็นผลทำให้กระดูกจาง
การดื่มสุรา วันละ 120-180 มิลิเมตรจะทำให้กระดูกจางและหักง่าย
หลีกเลี่ยงการลดน้ำหนักอย่างรวดเร็วเพราะจะทำให้เกิดกระดูกพรุน
ยาบางชนิดหากรับประทานต่อเนื่องจะทำให้กระดูกจาง เช่น steroid phenyltoin [dilantin} barbiturate ,antacid ,thyroid hormone
ยาป้องกันกระดูกจาง
ไม่ควรดื่มชาหรือกาแฟมากกว่า 2 แก้วเพราะสาร caffeein จะเร่งการขับแคลเซียม
การวัดความหนาแน่นของกระดูก

ทบทวน 13/07/2545