โรคหลอดเลือดสมอง | สมองขาดเลือด | อัมพาต | อัมพฤกษ์
ปัจจัยเสี่ยงของการเกิดอัมพาตและการป้องกัน
เราแบ่งปัจจัยเสี่ยงออกเป็นสามชนิดคือ
ปัจจัยเสี่ยงแน่ชัดที่ปรับเปลี่ยนได้ ปัจจัยเสี่ยงไม่แน่ชัดที่ปรับเปลี่ยนได้
และปัจจัยเสี่ยงที่ปรับเปลี่ยนไม่ได้หากสามารถควบคุมปัจจัยเสี่ยงได้ก็สามารถป้องกันโรคอัมพาตได้ปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ได้แก่
ปัจจัยเสี่ยงแน่ชัดที่ปรับเปลี่ยนได้
- ความดันโลหิตสูง
ผู้ป่วยอัมพาต 40%เกิดจากความดันโลหิตสูงให้คุมความดันโลหิตให้ต่ำกว่า
130/85 มม.ปรอท แรงดันที่มากกว่า 160/90
จะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมองหลักในการคุมความดันโลหิตเบื้องต้นประกอบไปด้วย การคุมอาหาร การออกกำลังกาย และการลดน้ำหนัก หากการเปลี่ยนแปลงวิธีการดำเนินชีวิตแล้วความดันยังไม่ลงควรปรึกษาแพทย์ ข้อแนะนำให้ตรวจวัดความดันทุก 2 ปีถ้าความดันโลหิตมากกว่า 140/90 มม.ปรอหลังจากการปรับเปลี่ยนพฤติกรรมหรือความดันโลหิตมากกว่า
180/100มม.ปรอท ก็ให้ยาลดความดันโลหิต
- การสูบบุหรี่
ทำให้หลอดเลือดแดงแข็งเร็วขึ้น
สารนิโคตินในบุหรี่ทำให้หลอดเลือดแดงเกร็งลดความยืดหยุ่นของเส้นเลือด
เพิ่มระดับ fibrinogenและการเกาะตัวของเกร็ดเลือด ลด HDL หัวใจทำงานมากขึ้น
ความดันโลหิตเพิ่มขึ้น coในบุหรี่จะแย่งoxygen
ทำให้หัวใจต้องทำงานเพิ่มขึ้นหากหยุดสูบบุหรี่วันนี้ก็ทำให้ความเสี่ยงลดลงวันนี้
นอกจากนี้การสูบบุหรี่ร่วมกับการกินยาคุมกำเนิดทำให้ปัจจัยเสี่ยงโรคอัมพาตเพิ่ม พบว่าผู้ที่สูบบุหรี่จะมีอัตราการเกิดโรคเพิ่มขึ้น 2
เท่ายิ่งเลิกนานเท่าใดความเสี่ยงก็จะลดลงเมื่อเลิกมากกว่า 5
ปีความเสี่ยงจะเท่ากับคนที่ไม่สูบบุหรี่ การเปลี่ยนไปสูบอย่างอื่นก็ไม่มีประโยชน์
นอกจากนั้นผู้ที่อยู่ใกล้กับผู้ที่สูบบุหรี่ก็มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง ข้อแนะนำให้เลิกสูบบุหรี่
- โรคหัวใจและหลอดเลือด
ผู้ป่วยที่มีโรคหัวใจวาย
ลิ้นหัวใจตีบ
หัวใจเต้นผิดปกติ atrial fibrillation เป็นการเต้นของหัวใจที่ผิดปกติไม่สม่ำเสมอ
เลือดไม่ถูกสูบฉีดออกไปทำให้กลายเป็นลิ่มเลือดในหัวใจ
แพทย์จะทราบจากการจับชีพขจร
และการตรวจคลื่นไฟฟ้าหัวใจ
EKG ผู้ป่วยเหล่านี้เกิดลิ่มเลือดในหัวใจและสามารถหลุดลอยไปสมองได้
แพทย์อาจให้ warfarin
เพื่อป้องกันลิ่มเลือดแข็งตัว
- Transient ischemic attacks (T.I.A.s) ผู้ป่วยอัมพาต 15-20 %
เคยมีอาการนี้
ต้องรีบปรึกษาแพทย์
และรับประทานยา aspirin ป้องกัน
- ผู้ป่วยโรคเบาหวาน ผู้ป่วยเบาหวานมักจะมีความดันโลหิตสูง
และไขมันในเลือดสูงทำให้เพิ่มโอกาสเกิดโรคอัมพาตมีอัตราเสี่ยงต่อโรคเป็น
2-4 เท่าของคนปกติการรักษาเบื้องตนคือการคุมอาหาร
การออกกำลังกาย
และลดน้ำหนัก
- ไขมันในเลือดสูงโดยเฉพาะ
Cholesterol และ LDL Cholesterol
การควบคุมประกอบด้วยการคุมอาหาร
ออกกำลังกายและการใช้ยา
- ผู้ป่วยที่มีโรคหลอดเลือดแดงแข็ง atherosclerosis
โดยเฉพาะหลอดเลือด Carotid artery disease
เป็นเส้นเลือดที่ไปเลี้ยงสมองหากมีลิ่มเลือดหลุดลอยไปอุดสมองทำให้เกิดโรคอัมพาตพบว่าผู้ชายจะมีโอกาสเป็นร้อยละ
7-10 ส่วนผู้หญิงจะมีโอกาสเป็นร้อยละ 5-7 เมืออายุเกิน 65 ปีแพทย์จะทราบโดยการฟังได้ยินเสียงฟู่ที่หลอดเลือด
ผู้ป่วยที่มีหลอดเลือดแดงที่ขาตีบ(เวลาเดินจะปวดขา)จะมีโอกาสเกิดหลอดเลือดที่คอตีบด้วย ข้อแนะนำหากผู้ที่มีหลอดเลือดแดงที่ไปเลี้ยงสมองตีบก็ควรไปปรึกษาแพทย์เพื่อผ่าตัด
ปัจจัยเสี่ยงไม่แน่ชัดที่ปรับเปลี่ยนได้
- คนอ้วนจะมีโอกาสเป็นโรคหัวใจและหลอดเลือดได้ง่ายโดยเฉพาะอ้วนแบบลงพุง ข้อแนะนำให้ลดน้ำหนัก
- ผู้ที่ไม่ออกกำลังกาย
การออกกำลังกายอย่างสม่ำเสมอจะช่วยป้องกันโรคหัวใจและหลอดเลือด
ยิ่งออกกำลังมากยิ่งคุ้มครองมาก ข้อแนะนำให้ออกกำลังกายอย่างน้อยวันละ 30
นาที
- โภชนาการที่ไม่เหมาะสมมีหลักฐานยืนยันว่าการบริโภคผักและผลไม้จะช่วยลดอุบัติการณ์ของโรคหัวใจและหลอดเลือด ข้อแนะนำให้นับประทานผักและผลไม้วันละ 5 ส่วน (ผลไม้หนึ่งส่วน= ส้มหนึ่งผล หรือ กล้วยหนึ่งใบ กล้วยหอมครึ่งใบ มะละกอ 8 ชิ้นคำ
สับปะรด 6 ชิ้นคำ แตงโม 12 ชิ้นคำ ชมพู่ 3 ผล ขนุนสองยวง เป็นต้น)
- การดื่มสุรา ผู้ป่วยที่ดื่มสุรามากกว่า 5 ดื่มจะเพิ่มความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหลอดเลือดสมอง
ทำให้ความดันโลหิตสูง
และไขมันในเลือดสูง ข้อแนะนำให้ดื่มสุราน้อยกว่า 2 ดื่มในผู้ชายส่วนผู้หญิงให้น้อยกว่า 1 ดื่ม
- การใช้ยาคุมกำเนิด ความเสี่ยงเกิดจากการใช้ยาคุมกำเนิดที่มีระดับฮอร์โมนสูงปัจจุบันมีระดับฮอร์โมนต่ำความเสี่ยงจึงไม่มาก ข้อแนะนำสำหรับผู้ที่ไม่มีปัจจัยเสี่ยงก็ให้รับประทานยาคุมกำเนิดได้แต่ผู้ทีมีปัจจัยเสี่ยงควรหลีกเลี่ยงการใช้ยาคุมกำเนิด
- ผู้ที่เป็น Hyperhomocystien (สูงกว่า 16 ไมโครโมล/ลิตร)ความเข้นข้นของสารตัวนี้จะเพิ่มขึ้นตามอายุ ข้อแนะนำควรจะรับประทานผักใบเขียว ผลไม้ พืชตระกูลถั่ว ปลา
ข้าวกล้องเป็นประจำหากระดับสูงให้ยากรดโฟลิก 400 มก.และวิตามิน บี1,6,12
- ผู้ที่ติดยาเสพติด
อ่านมาถึงตรงนี้แล้วลองพิจารณาว่าคุณหรือญาติมีปัจจัยเสี่ยงต่อการเกิดโรคอัมพาตอะไรบ้างและมีวิธีแก้ไขอย่างไรเพื่อลดโอกาสเกิดโรคอัมพาตขอให้โชคดีและประสบผลสำเร็จ
ปัจจัยเสี่ยงปรับเปลี่ยนไม่ได้
เป็นความโชคไม่ดีหากท่านมีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ซึ่งไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้
แต่ก็ให้ประโยชน์ในการค้นหาผู้ป่วยที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคหากท่านมีปัจจัยเสี่ยงเหล่านี้ท่านต้องคุมปัจจัยเสี่ยงที่สามารถคุมได้ให้ดี
ปัจจัยเสี่ยงที่ไม่สามารถหลีกเลี่ยงได้มีดังนี้
|