การตรวจไขมันในเลือด

ไขมันในร่างกายมีทั้งประโยชน์และโทษ Cholesterol เป็นชนิดหนึ่งของไขมัน เป็นสารตั้งต้นในการผลิตฮอร์โมนต่างๆ เอนไซม์ และเป็นส่วนประกอบที่สำคัญของ cell membranes

ข้อเสียของไขมันคือหากมีค่าสูงไขมันจะสะสมที่ผนังหลอดเลือดทำให้หลอดเลือดแข็งและตีบ atherosclerosis หลอดเลือดที่ตีบอาจจะเกิดลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดทำให้เกิดโรค

การเจาะตรวจไขมันในเลือดแพทย์จะสั่งเจาะอะไรบ้าง

เนื่องจากไขมันในร่างกายมีหลายชนิด แต่แพทย์นิยมสั่งเจาะได้แก่

  • Total cholesterol (TC) ไขมัน cholesterol ร้อยละ 30 มาจากอาหาร ส่วนที่เหลือร้อยละ 70 ผลิตโดยตับ ค่าTC จะสูงขึ้นก็แต่โดยการเพิ่มขึ้นของ LDL และ/หรือ TG เท่านั้น
    ส่วน HDL นั้น หากมีค่าเพิ่มขึ้นเมื่อใด ค่า LDL และ TG นั้นจะลดค่าลงในสัดส่วนที่มากจนน่าพอใจยิ่งกว่า สรุปก็คือ HDL เพิ่มขึ้นมากเมื่อใด ไม่ช้าไม่นาน TC จะลดลงมาเอง
  • LDL (low-density lipoprotein) เป็นไขมันที่ไม่ดี หากมีสูงจะทำให้หลอดเลือดตีบ
  • HDL (สูง-density lipoprotein)เป็นไขมันที่ดีป้องกันเสียเลือดตีบคือ HDL จะเป็นตัวพา LDL ออกจากพนังหลอดเลือด ฉะนั้น ยิ่งมีค่าสูงขึ้นมากเท่าใด ยิ่งดีมากเท่านั้น
  • Triglycerides TG เป็นไขมันในเลือดที่เกิดจากอาหารแท้ ๆ ทั้งจากอาหารไขมันโดยตรง และอาหารคาร์โบไฮเดรต ดังนั้น การจะลด TG ก็จำเป็นต้องลดปริมาณอาหารมิให้กินล้นเกินหรือพูดเป็นศัพท์วิชาการ ก็คือ ต้องลดการบริโภคจำนวนแคลอรี่ในแต่ละมื้อและแต่ละวันลง

ค่าปกติของไขมันในเลือด

ค่า cholesterol รวม:

  • น้อยกว่า 200 mg/dL
  • สูงปานกลาง 201- 240 mg/dL
  • สูงเมื่อค่ามากกว่า 240 mg/dL

ค่า HDL ("good cholesterol") ค่ายิ่งสูงยิ่งดี

  • มากกว่า HDL 60 mg/dL สามารถป้องกันโรคหัวใจ
  • ค่า HDL อยู่ระหว่าง 40-59 mg/dL ค่าปกติ
  • น้อยกว่า 40 mg/dL ค่าจะต่ำเกินไปเป็นความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจ

ค่า LDL ("bad cholesterol") ค่ายิ่งต่ำยิ่งดี

  • ค่าที่ต้องการต้องน้อยกว่า 100 mg/dL
  • ค่าอยู่ระหว่า 100 - 129 mg/dL ค่าปกติ
  • ค่าระหว่าง 130 - 159 mg/dLสูงเล็กน้อย
  • ค่าระหว่าง 160 - 189 mg/dLสูง
  • มากกว่า 190 mg/dLสูงมาก

 

การแปลผลไขมันในเลือดจะต้องดูอัตราส่วนTC:HDL ratio – คือนำค่า TC หารด้วยค่า HDL-C อัตราส่วนที่มากกว่า 6 จะมีความเสี่ยงต่อโรคหัวใจสูง

สำหรับท่านที่มีโรคประจำตัวหรือความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจต่างกัน ค่า LDL เป้าหมายก็จะต่างกันดังนี้

  • ผู้ที่เสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจสูง หรือเป็นโรคหัวใจเป้าหมาย LDL ต้องน้อยกว่า 70 mg/dL
  • สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจปานกลางถึงสูงเป้าหมาย LDL ต้องน้อยกว่า 130 mg/dL
  • สำหรับผู้ที่มีความเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจต่ำเป้าหมายl LDL น้อยกว่า 160 mg/dL.

สรุปผลเลือดการตรวจไขมัน

Total cholesterol Total cholesterol* (Canada and most of Europe)  
น้อยกว่า 200 mg/dL น้อยกว่า 5.2 mmol/L ค่าที่ต้องการ
200-239 mg/dL 5.2-6.2 mmol/L สูงปานกลาง
240 mg/dL and สูงกว่า สูงกว่า 6.2 mmol/L สูง

LDL cholesterol LDL cholesterol* (Canada and most of Europe)  
น้อยกว่า 70 mg/dL น้อยกว่า 1.8 mmol/L ค่านี้เหมาะสมสำหรับผู้ที่เป็นโรคหัวใจ หรือเสี่ยงต่อการเกิดโรคหัวใจ
ต่ำกว่า 100 mg/dL น้อยกว่า 2.6 mmol/L เหมาะสำหรับผู้ที่เสี่ยงต่อการเกิด โรคหัวใจ
100-129 mg/dL 2.6-3.3 mmol/L ใกล้เคียงปกติ
130-159 mg/dL 3.4-4.1 mmol/L สูงปานกลาง
160-189 mg/dL 4.1-4.9 mmol/L สูง
190 mg/dL and สูงกว่า สูงกว่า 4.9 mmol/L สูงมาก

HDL cholesterol  HDL cholesterol* (Canada and most of Europe)  
น้อยกว่า 40 mg/dL (ชาย) น้อยกว่า 50 mg/dL (หญิง) น้อยกว่า 1 mmol/L (men)น้อยกว่า 1.3 mmol/L (women) ต่ำ
50-59 mg/dL 1.3-1.5 mmol/L ดี
60 mg/dL and สูงกว่า สูงกว่า 1.5 mmol/L ดีมาก

Triglycerides (U.S. and some other countries) Triglycerides* (Canada and most of Europe)  
Below 150 mg/dL Below 1.7 mmol/L ค่าที่ต้องการ
150-199 mg/dL 1.7-2.2 mmol/L สูงปานกลาง
200-499 mg/dL 2.3-5.6 mmol/L สูง
500 mg/dL and สูงกว่า สูงกว่า 5.6 mmol/L Very สูง

ใครที่ต้องเจาะเลือดตรวจไขมัน

ผู้ที่อายุ 20 ปีขึ้นไปควรจะเจาะตรวจไขมันทุก 5 ปี การเจาะหา Cholesterol จะมีความสำคัญหากท่านมี

  • ประวัติครอบครัวเป็นโรคไขมันในเลือดสูง หรือมีประวัติโรคหัวใจ
  • น้ำหนักเกิน
  • ไม่ออกกำลังกาย
  • เป็นเบาหวาน
  • รับประทานอาหารมัน
  • ผู้ชายอายุมากกว่า 45 ปีหรือหญิงอายุมากกว่า 55 ปี
  • เจาะเลือดทุก 12 เดือนหากท่านกำลังรับประทานยาลดไขมัน
  • โรคทางพันธุกรรมที่มีไขมันในเลือดสูงให้เริ่มเจาะตั้งแต่อายุ 10ปี

วิธีการทดสอบไขมันในเลือด

  • ใช้วิธีการเจาะเลือดดำอย่างที่ใช้กันตามปกติ
  • ใช้วิธีการเจาะเลือดจากปลายนิ้ว วิธีการนี้ใช้เฉพาะการคัดกรองเท่านั้นครับ

การเจาะเลือดต้องงดอาหารหรือไม่

หากเจาะเลือดตรวจเฉพาะ Cholesterol ก็ไม่จำเป็นต้องงด หากต้องการตรวจ Triglyceride ก็ต้องงดอาหาร 12 ชั่วโมง

การเตรียมตัวก่อนเจาะเลือดหาไขมัน

  1. ต้องอดอาหารก่อนตรวจเลือดไม่น้อยกว่า 12 ชั่วโมง ให้ดื่มน้ำเปล่าได้
  2. ในระยะ 3 สัปดาห์ที่ผ่านมาให้รับประทานอาหารที่เคยรับประทานอยู่
  3. ผู้ที่เจ็บป่วยหนักหรือได้รับการผ่าตัดควรตรวจวัดระดับไขมันในเลือดหลังจากหายป่วยแล้ว 3 เดือน สำหรับผู้ที่เจ็บเล็กน้อยสามารถตรวจวัดระดับไขมันในเลือดได้เมื่อหายจากเจ็บป่วย 3 สัปดาห์
  4. ให้เจาะท่านั่ง เพราะการเจาะท่านอนจะต่ำกว่าท่านั่งเนื่องจากการเปลี่ยนแปลงของระดับพลาสม่า
  5. ต้องระบุว่าจะใช้พลาสม่าหรือซีรั่มในการตรวจวัดระดับไขมัน ระดับไขมันในพลาสม่าจะต่ำกว่าในซีรั่มร้อยละ 4
  6. สำหรับผู้ที่มีกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลันควรตรวจภายใน 12 ชั่วโมงแรกหรือหลังจากเกิดอาการ 6 สัปดาห์

หากไขมันสูงจะต้องปฏิบัติตัวอย่างไร

  • เรื่องอาหาร จะต้องรับประทานอาหารที่มีไขมันอิ่มตัวไม่เกินร้อยละ 7 ของพลังงานทั้งหมด ปริมาณไขมัน cholesterol น้อยกว่า 200 mgต่อวัน
  • ให้อาหารที่เติม plant sterols
  • การลดอาหารไขมันจะลดไขมันลงได้ 30%.
  • การออกกำลังกายจะลด LDLและเพิ่ม HDL
  • การใช้ยา มียาหลายกลุ่มให้ใช้ได้แก่

ปัจจัยที่มีผลต่อไขมันในเลือด

  • อาหาร อาหารที่มีไขมันอิ่มตัว หรือมีปริมาณไขมันสูงจะทำให้ไขมันในเลือดสูง
  • น้ำหนัก ผู้ที่มีน้ำหนักเกินจะมีโอกาศที่ไขมันในเลือดจะสูง
  • การออกกำลังกายโดยเฉพาะการออกกำลังกายแบบ aerobic จะลดไขมันในเลือด
  • อายุและเพศ อายุมากขึ้นแนวโน้มไขมันในเลือดจะสูงขึ้น ผู้หญิงวัยก่อนหมดประจำเดือนจะมีไขมันต่ำกว่าผู้ชาย หลังหมดประจำเดือนจะมีไขมันสูงกว่าผู้ชาย
  • โรคเบาหวานผู้ที่ควบคุมเบาหวานไม่ดีไขมันในเลือดจะสูง เมื่อคุมเบาหวานดีขึ้นไขมันในเลือดจะต่ำลง
  • พันธุกรรม
  • สาเหตุอื่นๆเช่นยา

Cholesterol | LDL | HDL | Triglyceride | โรคไขมันในเลือดสูง | ไขมันในเลือดสูงในผู้ป่วยโรคเบาหวาน | ปัจจัยเสี่ยงต่อโรคหัวใจ



fb google