เส้นเลือดขอดที่เท้า varicose vein

เส้นเลือดดำที่เท้าจะมีสองระบบคือเส้นเลือดดำที่ผิวเรียก superficial vein จะนำเลือดจากผิวหนังไปสู่ระบบที่สองคือเส้นเลือดดำที่อยู่ลึกเรียก deep vein ซึ่งนำเลือดกลับสู่หัวใจโดยมีการบีบตัวของกล้ามเนื้อเป็นตัวไล่เลือดจากขาไปเส้นเลือดดำใหญ่ในท้อง โดยมีลิ้นๆกั้นเลือดมิให้ไหลกลับ หากลิ้นดังกล่าวเสียซึ่งอาจจะเกิดจากโรคของ valve เองหรือจากการเสื่อมตามอายุทำให้ไม่สามารถกั้นเลือดไหลกลับเลือดจึงค้างอยู่ในหลอดเลือดดำ จึงเกิดโป่งพองโดยมากเกิดในผู้หญิงอายุ 30-70 ปี

เส้นเลือดโป่งและคด

เส้นเลือดที่ผิวและเส้นเลือดลึก

แสดงลิ้นหลอดเลือดดำรั่ว

สาเหตุ

1. มีความผิดปกติของลิ้นในหลอดเลือดดำ
2. เป็นกรรมพันธุ์
3. มีการอักเสบของหลอดเลือดดำ thrombophlebitis
4. ปัจจัยส่งเสริมเช่น การยืน การนั่งนานๆ 
5. คนท้อง
6. อายุมากมีการหย่อนของลิ้นหลอดเลือด
7. การผ่าตัดโดยเฉพาะบริเวณสะโพก
8. ผู้ป่วยหัวใจวาย

อาการของเส้นเลือดขอดที่เท้า

พบผิวหนังสีน้ำตาล

แผลที่เกิดจากเส้นเลือดขอด

1. ปวดเท้าปวดหนักๆ ตึงๆ
2. อาจจะเกิดตะคริวของกล้ามเนื้อ
3. เห็นเส้นเลือดดำพอง
4. บวมหลังเท้า
5. เลือดไปเลี้ยงผิวหนังน้อยลง ผิวหนังบริเวณข้อเท้าจะเปลี่ยนเป็นสีน้ำตาล ผิวบาง แห้งและค่อนข้างแข็ง
6. หากมีการคั่งของน้ำมากๆ อาจจะเกิดการอักเสบของผิวหนังที่เรียกว่า stasis eczamaซึ่งจะมีอาการคัน หรืออาจจะเกิดแผล
7. เลือดออกจากเส้นเลือดขอด

การนั่งหรือยืนนานๆจะทำให้อาการดังกล่าวเป็นมากขึ้น

การวินิจฉัย

• หากพบเห็นหลอดเลือดดำพองและบิดขดตำแหน่งที่พบบ่อยคือบริเวณน่องก็สามารถวินิจฉัยได้
•  บางรายอาจจะใช้ doppler ultrasound
• การฉีดสีเข้าหลอดเลือดดำที่เรียก venogram

การดูแลตัวเอง

1. การออกกำลังกาย การเดินเป็นวิธีดีที่สุดจะเป็นการทำให้การไหลเวียนดีขึ้นแพทย์จะแนะนำวิธีการออกกำลังกายที่เหมาะสม
2. ควบคุมน้ำหนักให้อยู่ในเกณฑ์ที่เหมาะสม
3. ให้สวมรองเท้าส้นเตี้ยซึ่งจะเพิ่มการไหลเวียนของเลือด หลีกเลี่ยงการใส่กางเกงที่ฟิตๆ
4. ให้ยกขาสูงครั้งละ10-15 นาที วันละ 3-4 ครั้งโดยยกสูงระดับหน้าอก
5. หลีกเลี่ยงการยืนหรือนั่งนานๆ
6. ใช้elastic bandage พันตั้งแต่ข้อเท้าถึงบริเวณเข่า
7. ห้ามนั่งไขว่ห้าง
8. ห้ามสวมชุดที่คับเกินไปโดยเฉพาะบริเวณเอว ขาหนีบ
9. ลดอาหารเค็มเพื่อป้องกันอาการบวม
10. ถ้าหากต้องนั่งนานให้ลุกเดินทุกชั่วโมง และขณะนั่งให้บริหารข้อเท้าตามเข็มและทวนเข็มนาฬิกาสลับกัน เหยียดเท้าและกระดกเท้าทำสลับกัน

การรักษา

การรักษาอาจจะไม่จำเป็นนอกจากมีข้อบ่งชี้คือปวดมาก หรือมีแผล หรือเพื่อความสวยงาม

• การผ่าตัดเอาหลอดเลือดเสียออกเส้นใหญ่ออกทั้งเส้น
• sclerotherapy การฉีดสารเคมีเพื่อให้หลอดเลือดเสียตีบ
• Ambulatory phlebectomy การผ่าตัดเอาหลอดเลือดดำเส้นเล็กๆออก

โรคแทรกซ้อน

1. มีการอักเสบของหลอดเลือดดำ thrombophlebitis
2. มีการแข็งตัวเป็นลิ่มเลือดในหลอดเลือดดำ deep vein thrombosis
3. เกิดแผลที่เท้า

ควรปรึกษาแพทย์ในกรณีดังต่อไปนี้

• ปวดเพิ่มขึ้น
• บวมเพิ่มขึ้น
• มีไข้
• แผลที่เท้า

1 | 2 | 3 | 4