การติดไข้หวัดนกในคน

เชื้อไข้วัดนกคืออะไร avian influenza

เชื้อไข้หวัดนกเป็นเชื้อไวรัสโดยธรรมชาติจะติดต่อในนกเท่านั้น นกป่า นกเป็นน้ำจะเป็นพาหะของโรค เชื้อจะอยู่ในลำไส้โดยที่ตัวนกไม่มีอาการ เมื่อนกป่าเหล่านี้อพยพไปก็จะนำเชื้อนั้นไปด้วย เมื่อสัตว์อื่น เช่นไก่ เป็ด หมูเมื่อไก่หรือสัตว์เลี้ยงอื่นได้รับเชื้อไข้หวัดนกจะเกิดอาการสองแบบคือ

  1. หากได้รับเชื้อชนิดไม่รุนแรง low pathogenic สัตว์เลี้ยงนั้นอาจจะมีอาการไม่มากและหายได้เอง
  2. หากเชื้อที่ได้รับมีความรุนแรงมาก highly pathogenic ก็จะทำให้สัตว์เลี้ยงตายหมดโดยมากภายใน 2 วัน

อาการของการติดเชื้อไข้หวัดนกในคน

ระยะฟักตัวในคนสั้น ประมาณ 2 ถึง 8 วันและอาจจะอยู่ได้นานถึง 17 วัน สำหรับองค์การอนามัยโลกได้แนะนำใช้เวลา 7 วันสำหรับการซักประวัติเรื่องการระบาด ในคนอาจมีอาการทางระบบทางเดินหายใจแบบเฉียบพลัน

  • มีไข้สูงมากกว่า 38 องศา หนาวสั่น
  • ปวดศีรษะ
  • ปวดเมื่อยกล้ามเนื้ออ่อนเพลีย
  • ปวดท้อง ท้องร่วง อาเจียน
  • มีน้ำมูกไอ
  • และเจ็บคอ
  • เลือดกำเดา และมีเลือดออกตามไรฟัน
  • บางครั้งพบว่ามีอาการตาแดงซึ่งจะหายเองได้ภายใน2ถึง7วัน
  • หากมีอาการแทรกซ้อนจะมีอาการรุนแรงถึงปอดบวมและเกิดระบบหายใจล้มเหลว (Acute espiratory Distress Syndrome)ได้ โดยเฉพาะในเด็กและผู้สูงอายุ

ทีสำคัญก่อนไปพบแพทย์ต้องแจ้งแก่แพทย์หรือเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์ว่าได้สัมผัสไก่ที่ตายจากไข้หวัดนก หรือสัมผัสผู้ที่ป่วยด้วยไข้หวัดนก เพื่อที่เจ้าหน้าที่จะได้เตรียมการป้องกันการแพร่ของเชื้อ และระหว่างการเดินทางไม่ควรโดยสารรถสาธารณะที่มีคนมาก ให้สวมหน้ากากอนามัย

การวินิจฉัยไข้หวัดนก

เกณฑ์การวินิจฉัยไข้หวัดนกสำหรับผู้ที่นอนในโรงพยาบาล

  1. ตรวจรังสีปอดพบว่ามีปอดบวม หรือมีอาการหายใจวาย
  2. มีประวัติการไปแหล่งระบาดของไข้หวัดนก 10 วันนับตั้งแต่เกิดอาการ

ร่วมกับมีอาการดังต่อไปนี้

  1. มีไข้มากกว่า 38 องศา และ
  2. มีอาการทางเดินระบบหายใจ เช่น ไอ เจ็บคอ หายใจหอบ และ
  3. ประวัติสัมผัสกับสัตว์ที่เป็นโรค หรือสัมผัสกับคนป่วยภายใน 10 วันก่อนเกิดอาการ

การตรวจทางห้องปฏิบัติการณ์

  • การเพาะเชื้อไวรัสจากสารคัดหลั่ง เช่นเสมหะ น้ำมูก
  • การตรวจสารคัดหลั่งด้วยวิธี PCR influenza type A ให้ผลบวก

กาารักษา

การรักษาจะให้ยา oseltamivir (Tamiflu) หรือ zanamivir (Relenza) โดยให้ภายใน 48 ชั่วโมงหลังจากเกิดอาการ และให้ยานี้กับสมาชิกใกล้ชิดในครอบครัว

ทำไมต้องให้ความสนใจเกี่ยวกับเชื้อ H5N1

เชื้อไข้หวัดนกมีด้วยกันหลายสายพันธ์ แต่ที่ให้ความสนใจเกี่ยวกับเชื้อตัวนี้เนื่องจาก

  • เชื้อสายพันธ์นี้ทำให้เกิดโรคมีความรุนแรงมาก
  • เชื้อกลายพันธ์ได้เก่ง
  • สัตว์ที่ยังไม่ตายจะสามารถแพร่พันธ์ได้อีก 10 วัน

ผู้เชี่ยวชาญเชื่อว่าการกำจัดแหล่งที่มีการระบาดของเชื้ออย่างรวดเร็วจะป้องกันการระบาดของเชื้อไข้หวัดนกครั้งใหญ่ได้ เพราะจากสถิติพบว่าทุก 100 ปีจะมีการระบาดใหญ่ 3-4 ครั้ง วิธีป้องกันการระบาดของไข้หวัดนกมีขั้นตอนดังนี้

  • ต้องกำจัดแหล่งแพร่เชื้ออย่างรีบด่วน
  • คนที่ทำงานในฟาร์ม หรือเจ้าหน้าที่ทำงานสาธารณสุขต้องฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่เพื่อไม่ให้เชื้อกลายพันธ์
  • คนที่สัมผัสไก่ที่เป็นโรคและมีไข้ต้องกินยาต้านไวรัส
  • ผู้ที่ทำลายไก่ต้องสวมชุดเพื่อป้องกันการรับเชื้อ

มีวัคซีนป้องกันไข้หวัดนกหรือยัง

ยังไม่มีการผลิตวัคซีนป้องกันไข้หวัดนกเพื่อจำหน่าย แต่ได้มีความพยายามทดสอบการผลิตวัคซีนตั้งแต่เดือนเมษายนที่ผ่านมาโดยมีการผลิตวัคซีนต้นแบบ และได้ทดลองในคนที่แข็งแรง 450 คนซึ่งผลการศึกษายังไม่ออก อ่านรายระเอียดที่นี่

นอกจากนั้นเชื้อที่ระบาดเมือปีคศ2004และ คศ.2005 ก็ยังไม่มีการกลายพันธ์

การติดต่อของเชื้อไวรัสไข้หวัดนกจากสัตว์สู่คน

เชื้อไข้หวัดใหญ่ Influenza ได้มีการระบาดใหญ่[Pandemic] มาแล้ว 4 ครั้งในปี คศ 1918[H1N1] ,1957[H2N2], 1968[H3N2],1977[H3N1] เชื่อในการระบาดทั่วโลกแต่ละครั้งจะมีการเปลี่ยนแปลงของตัวเชื้ออย่างมากที่เรียกทางการแพทย์ว่า Antigenic shift สำหรับการระบาดย่อยตามภูมิภาค(epidermic)จะมีการเปลี่ยนแปลงของตัวเชื่อไม่มากที่เรียกว่า antigenic drift เมื่อมีการระบาดย่อยหลายๆครั้งจะเกิดการระบาดใหญ่

วิธีการติดต่อ

การติดต่อไข้หวัดนกจากสัตว์สู่คนได้ 2 วิธี

  1. ได้รับเชื้อจากสัตว์หรือสิ่งแวดล้อม เช่น
  • ได้รับสารคัดหลั่งเช่น น้ำลาย อุจาระจากนกที่ติดเชื้อ
  • การเคลื่อนย้ายของสัตว์ที่เป็นโรคจากเล้าหนึ่งไปยังอีกเล้าหนึ่ง
  • ปนเปื้อนจากอุปกรณ์การเลี้ยงเช่น รังสำหรับวางไข่ รางอาหาร เสื้อผ้าและรองเท้าคนเลี้ยง
  • ได้รับเชื้อจากนกที่อพยพ สัตว์ป่า ไก่ป่า
  • น้ำดื่มที่ปนเปื้อนอุจาระของสัตว์ที่เป็นโรค
  • แมลงจากกองขยะที่มีเชื้อโรค
  • การติดต่อทางอากาศหากนกใกล้ชิดกันมาก
  1. การติดจากพาหะของโรคเช่นหมู

การกลายพันธุ์สามารถเกิดได้ในหมูหรือคนหากเกิดการติดเชื้อทั้งไข้หวัดนก และไข้หวัดใหญ่พร้อมกันทำให้เชื้อไข้หวัดใหญ่มีการแลกเปลี่ยนทางพันธุกรรม ดังนั้นจึงมีความจำเป็นที่จะต้องตรวจหาตัวเชื้อไวรัสไข้หวัดนกในคนเพื่อตรวจดูว่ามีการกลายพันธุ์หรือไม่

การป้องกันการติดเชื้อในคน

  • เชื้อไข้หวัดสามารถติดต่อทางเสมหะที่เกิดจากการไอ เนื่องจากเสมหะมีขนาดใหญ่ ( >5 ? ) หน้ากาอนามัย
  • การติดต่อต้องอยู่ใกล้(น้อยกว่า 3 ฟุต) ดังนั้นหากเข้าใกล้ต้องใส่แว่นตา
  • ล้างมือบ่อยๆ
  • เมื่อต้องสัมผัสผู้ป่วยต้องสวมเสื้อคลุมและสวมถุงมือ

การป้องกันการระบาด

  • เจ้าหน้าที่ที่ทำลายสัตว์ เจ้าของฟาร์มที่มีการระบด รวมทั้งเจ้าหน้าที่ที่รักษาผู้ป่วยที่ติดไข้หวัดนกต้องได้รับการฉีดวัคซีนป้องกันไข้หวัดใหญ่ เพื่อป้องกันมิให้เชื้อไข้หวัดทั้งสองชนิดมีโอกาสเจอกัน
  • ต้องมีระบบคัดกรองผู้ที่สงสัยว่าจะเป็นไข้หวัดนก ออกจากผู้ป่วยอื่นทั้งผู้ป่วยนอกและผู้ป่วยใน
  • ผู้ป่วยที่มีอาการไอหรือจาม ต้องใช้ tissue ปิดปากและจมูก
  • จัดให้มี alcohol สำหรับเช็ดมือ
  • แยกผู้ป่วยที่มีอาการไอออกจากผู้อื่นอย่างน้อย 3 ฟุต

การป้องกันการติดเชื้อในโรงพยาบาล

  • ต้องให้ผู้ป่วยนอนห้องแยก
  • หากต้องเคลื่อนย้ายผู้ป่วยออกนอกห้องต้องสวมหน้ากากอนามัยทุกครั้ง
  • ห้ามแพทย์หรือญาติที่เป็นหวัด เยี่ยมผู้ป่วย
  • หากจะเข้าใกล้ผู้ป่วยน้อยกว่า 3 ฟุตต้องสวมหน้ากากอนามัยทุกครั้ง
  • ผู้ที่จะเข้าไปดูแลผู้ป่วยต้องสวมถุงมือ เสื้อคลุมทุกครั้ง และถอดออกเมื่อออกนอกห้อง
  • ล้างมือก่อนและหลังสัมผัสผู้ป่วยทุกครั้ง

กลับหน้าเดิม