คลื่นเสียงที่มีความถี่เกินกว่า 20000 รอบต่อวินาทีเป็นความถี่ที่เราไม่ได้ยิน คลื่นความถี่ 2-3 ล้านรอบจะเดินทางเป็นเส้นตรงมีการหักเหน้อย และมีการสะท้อนเหมือนคลื่นแสง เมื่อคลื่นเสียงกระทบกับผิววัตถุก็จะสะท้อนกลับ และมีคลื่นบางส่วนทะลุไป การเคลื่อนที่ของเสียงในเนื้อเยื่อเดียวกันจะเคลื่อนที่ด้วยความเร็วเท่ากัน ทำให้เราสามารถบอกความหน้าของกล้ามเนื้อหัวใจ นอกจากนั้นเคลื่องมือยังสามารถติดตามการทำงานของหัวใจแบบ real time ปลายเครื่องจากมีสารผลึก Piezo-electric crystal ซึ่งจะหดและขยายตัวอย่างรวดเร็วเป็นตัวทำให้เกิดคลื่น และรับคลื่นเสียงด้วย คลื่นเสียงที่สะท้อนกลับจะแปลงเป็นไฟฟ้าเพื่อไปสร้างภาพ

เมื่อไรแพทย์จึงจะสั่งตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูง Chocardiography

แพทย์จะสั่งการตรวจเมื่อสงสัยว่าจะเป็นโรคหัวใจโดยมีภาวะต่อดังต่อไปนี้

1. เมื่อแพทย์ตรวจร่างกายแล้วพบว่ามีเสียงหัวใจผิดปกติซึ่งอาจจะเกิดจากลิ้นหัวใจตีบหรือมีรูรั่ว ( Murmurs ) เสี่ยงที่ผิดปกติเกิดจากการไหลวนของกระแสเลือดไหลผ่านลิ้นที่ตีบหรือรูรั่วที่ผนังหัวใจหรือลิ้นหัวใจ การตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงในผู้ป่วยที่สงสัยว่าจะมีรูรั่วหรือลิ้นตีบจะมีประโยชน์หลายประการดังนี้

• เพื่อหาสาเหตุที่แท้จริงว่าเกิดจากการตีบหรือรั่วที่ไหน
• เพื่อตรวจหาความผิดปกติเกี่ยวกับการไหลเวียน
• เพื่อตรวจความผิดปกติอื่นที่อาจจะพบร่วมกัน
• เพื่อตรวจผลเสียที่เกิดจากการรั่วหรือตีบ
• ประเมินขนาดของรูรั่วหรือตีบ
• ประเมินการทำงานของหัวใจ
• ประเมินการทำงานหรือรูรั่วไว้เพื่อเปรียบเทียบ
• ประเมินผู้ป่วยหลังการรักษา

แพทย์จะสั่งตรวจคลื่นเสียงความถี่สูงแก่ผู้ป่วยที่มีเสียงหัวใจผิดปกติทุกคนหรือไม่

แม้ว่าการตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงจะมีความปลอดภัยและไม่เจ็บปวด แต่แพทย์ก็ไม่ได้ตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงทุกรายจะเลือกในรายที่มีลักษณะดังนี้

1. มีเสียงหัวใจผิดปกติร่วมกับอาการของโรคปอดหรือหัวใจ
2. ผู้ป่วยไม่มีอาการและมีเสียงหัวใจผิดปกติและสงสัยว่าเกิดจากความผิดปกติทางโครงสร้างของหัวใจ

ภาวะหรือโรคที่ทำให้เกิดเสียงฟู่(Murmurs) ได้แก่

• ลิ้นหัวใจตีบ stenosis
• ลิ้วหัวใจรั่ว Regurgitation
• ลิ้นหัวใจหย่อน Mitral valve Prolapse
• ลิ้นหัวใจอักเสบ Infective Endocarditis
• ลิ้นหัวใจเทียม Prosthetic Valves
• ผนังหัวใจรั่ว

2. เมื่อคุณมีอาการเจ็บหน้าอก

แม้ว่าอาการเจ็บหน้าอกจะเป็นอาการที่สำคัญของกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดหรือเส้นเลือดแดงไปเลี้ยงหัวใจไม่พอ แต่อาการเจ็บหน้าอกก็อาจจะเกิดจากโรคหัวใจชนิดอื่น เช่น กล้ามเนื้อหัวใจหนา hypertrophic
cardiomyopathy, ลิ้นหัวใจตีบ valvular aortic stenosis,หลอดเลือดแดงใหญ่แตก aortic dissection,
เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบ pericarditis, ลิ้นหัวใจหย่อน MVP, and ลิ่มเลือดอุดหลอดเลือดในปอด acute pulmonary embolism,ดังนั้นการตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงจะมีประโยชน์เพื่อแยกอาการเจ็บหน้าอกว่ามาจากหัวใจหรือจากที่อื่น

ข้อบ่งชี้ในการตรวจคลื่นเสียงความถี่สูงเมื่อผู้ป่วยเจ็บหน้าอก

• เพื่อตรวจดูว่ามีโรคหัวใจอยู่หรือไม่ เช่นลิ้นหัวใจตีบ เยื่อหุ้มหัวใจอักเสบเป็นต้น
• เมื่อผู้ป่วยเจ็บหน้าอก และการตรวจวินิจฉัยอย่างอื่นไม่ช่วยในการวินิจฉัย การตรวจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงในขณะเจ็บหน้าอกหรือหลังเจ็บหน้าอกไม่กี่นาทีจะช่วยวินิจฉัยโรค
• เมื่อสงสัยว่าหลอดเลือดแดงใหญ่จะแตก aortic dissection
• เมื่อผู้ป่วยที่มีอาการเจ็บหน้าอก และให้การรักษาอย่างอื่นแล้วไม่ดีขึ้น

1. กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด การตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียงความถี่สูงในโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดร่วมกับการตรวจ Doppler จะช่วยในการวินิจฉัยได้มาก เราแบ่งโรคหัวใจขาดเลือดออกเป็น

กล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือดเฉียบพลัน อ่านที่นี่

การตรวจหัวใจโรคหัวใจวายหรือโรคเกี่ยวกับกล้ามเนื้อหัวใจ

การตรวจ Echo มีประโยชน์มากในการประเมินการทำงานของหัวใจ การตรวจนี้สามารถบอกว่ากล้ามเนื้อหัวใจหนาเท่าใด หัวใจโตหรือไม่ กล้ามเนื้อหัวใจบีบตัวดีหรือไม่ โรคหรือกลุ่มอาการที่การตรวจ Echo ประโยชน์ของการตรวจหัวใจด้วยคลื่นความถี่สูงคือ

1. ประเมินการทำงานของหัวใจโดยการดู Ejaction fraction (ปริมาณเลือดที่บีบตัวออกแต่ละครั้งเมื่อเทียบกับปริมาณเลือดในหัวใจ)
2. ประเมินดูว่ากล้ามเนื้อหัวใจบางส่วนมีการทำงานผิดปกติหรือไม่(regional Left ventricular function)

กลุ่มโรคที่จะตรวจด้วยคลื่นความถี่สูง

• ผู้ป่วยที่มีอาการบวมและหอบเหนื่อย อาการบวมเกิดจากโรคหัวใจ ตับ ไต โรคหัวใจที่ทำให้เกิดบวมได้แก่ โรคกล้ามเนื้อหัวใจ โรคลิ้นหัวใจ และโรคที่เยื่อหุ้มหัวใจ การใช้ Echo จะช่วยบอกว่าอาการบวมนี้เกิดจากโรคหัวใจหรือไม่
• ผู้ป่วยที่มาด้วยอาการของโรคหัวใจวาย หัวใจวายเป็นภาวะที่บอกว่าหัวใจไม่สามารถสูบฉีดเลือดไปเลี้ยงร่างกายอย่างพอเพียงทำให้เกิดกลุ่มอาการและอาการแสดง (รายละเอียดอ่านที่นี่ ) การจะบอกว่วหัวใจวายเกิดจากโรคอะไรจะต้องใช้ echo ช่วยการวินิจฉัย ภาวะหัวใจวายอาจจะเกิดจากหัวใจบีบตัวไม่ดีเราเรียก systolic dysfunction เช่นโรคกล้ามเนื้อหัวใจขาดเลือด โรคกล้ามเนื้อหัวใจ โรคหัวใจจากความดันโลหิตสูง ส่วนโรคหัวใจวายที่เกิดจากหัวใจคลายตัวไม่ดีเราเรียก dyastolic dysfunction เช่นโรคที่กล้ามเนื้อหัวใจหนา
• Hypertrophic Cardiomyopathy โรคนี้กล้ามเนื้อหัวใจจะหนามากทำให้เกิดอาการหัวใจวาย
• ดูหัวใจห้องขวา

การใช้เครื่อง Echocardiography ในการตรวจโรคเยื่อหุ้มหัวใจ

ประโยชน์ของการตรวจ echo มีดังนี้

1. ตรวจหาน้ำในช่องเยื่อหุ้มหัวใจ pericardial effusion
2. ตรวจภาวะน้ำบีบหัวใจ cardiac temponade หมายถึงภาวะที่มีน้ำในช่องเยื่อหุ่มหัวใจมากจนกระทั่งเลือดไม่สามารถไหลกลับเข้าหัวใจ เกิดอาการหัวใจวาย
3. ตรวจหาความหนาของเยื่อหุ้มหัวใจ
4. ตรวจหาภาวะเยื่อหุ้มหัวใจไม่ขยาย constrictive pericarditis

การใช้เครื่อง Echocardiography ในการตรวจโรคเนื้องอกหัวใจ

สามารถตรวจหาเนื้องอกในหัวใจทั้งห้องบนและห้องล่างรวมทั้งเนื้องอกที่แพร่กระจายมาจากที่อื่น

การใช้เครื่อง Echocardiography ในการตรวจโรคหลอดเลือดแดง

โรคที่ได้ประโยชน์คือ

• Aortic Aneurysm
• Aortic Dissection
• Aortic Intramural Hematoma
• Aortic Rupture and Thoracic Degenerative Disease
• โรคของหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงปอด Pulmonary vein

การใช้ ehocardiography ในการตรวจผู้ป่วยความดันโลหิตสูง

• ประโยชน์ช่วยในการวินิจฉัยว่ากล้ามเนื้อหัวใจหนาหรือไม่ เพราะผู้ที่มีกล้ามเนื้อหัวใจหนาจะมีผลสู้คนที่หัวใจปกติไม่ได้
• ช่วยในการหา Ejaction
• ประโยชน์ช่วยวินิจฉัยหัวใจวาย
• ประโยชน์ในการหาโรคแทรกซ้อน เช่นเส้นเลือดหัวใจตับ

การใช้ ehocardiography ในการตรวจผู้ป่วยโรคเลือดไปเลี้ยงสมองไม่พอ

ผู้ป่วยที่มาอาการอ่อนแรงของแขนขามีสาเหตุใหญ่สมองประการคือ สมองขาดเลือด และเส้นเลือดสมองแตก ส่วนสมองขาดเลือดก็มีสาเหตุสองประการคืคเส้นเลือดตีบและมีลิ่มเลือดลอยไปอุดหลอดเลือดที่ไปเลี้ยงสมอง สาเหตุของลิ่มเลือดนี้เกิดในหัวใจเป็นส่วนใหญ่ โดยเฉพาะโรคหัวใจดังต่อไปนี้

• Mitral stenosis
• Dilated cardiomyopathy
• Left ventricular aneurysm
• Atrial septal aneurysm
• Left ventricular thrombus
• Patent foramen ovale
• Mitral valve prolapse
• Aortic atheroma
• Vegetation
• Atrial septal defect

ผู้ป่วยที่หัวใจเต้นผิดปกติหรือมีอาการใจสั่น

หัวใจเต้นผิดปกติหรืออาการใจสั่นอาจจะเกิดจากระบบการสร้างไฟฟ้าหัวใจหรือทางเดินไฟฟ้าในหัวใจ หรืออาจจะเกิดจากโรคหัวใจก็ได้ การใช้ echo เพื่อตรวจว่าหัวใจมีโรคหรือไม่ และเพื่อวางแผนในการรักษา การตรวจ echo จะมีประโยชน์มากในการตรวจหัวใจภาวะดังต่อไปนี้คือ atrial fibrillationหรือ flutter, re-entrant
tachycardias, ventricular tachycardia, หรือ ventricular fibrillation.

สำหรับผู้ที่มีการเต้นผิดปกติแบบ atrial หรือ ventricular premature beats. จะทำการตรวจในรายที่สงสัยว่าจะมีโรคหัวใจเท่านั้น หรือผู้ป่วยมีความกังวลมาก

การตรวจเช็คหัวใจด้วยเครื่อง echo

การตรวจเช็คร่างกายหรือหัวใจโดยที่ไม่มีอาการจะต้องมีหลักดังนี้

• การตรวจนั้นต้องมีความแม่นยำสูง โรคแทรกซ้อนต่ำ มีใช้ทั่วไป
• โรคหรือภาวะที่เราจะตรวจจะต้องมีนัยทางสถิติ กล่าวคือเป็นภาวะที่พบได้บ่อยพอสมควร
• โรคหรือภาวะที่พบมีผลทำให้เกิดการเปลี่ยนแปลงการรักษาหรือพยากรณ์โรคหรือไม่

นอกจากนั้นการใช้ echocardiography ยังมีประโยชน์ในการตรวจโรคหัวใจอีกมากเช่น การตรวจโรคหัวใจพิการแต่กำเนิด การตรวจหัวใจก่อนการผ่าตัด หรือการตรวจหัวใจผู้ป่วยที่ได้รับอุบัติเหตุทางทรวงอกเป็นต้น

การตรวจ Echocardiograpy มีกี่แบบ

Transthoracic echocardiogram (TTE)

Transesophageal echocardiogram (TEE)

Stress echocardiogram

การทำจะมีความเจ็บปวดหรือไม่

การตรวจ Echocardiography เป็นการตรวจที่ไม่มีควมเจ็บปวดอะไรเลย เพียงคุณอาจจะเมื่อยเพราะต้องนอนตะแคงแต่ก็ใช้เวลาไม่มาก และอาจจะเหนียวบริเวณหน้าอกเนื่องจากเจลที่ทำลงบริเวณที่จะตรวจ สำหรับผู้ที่มีปัญหาเหนื่อหอบจากหัวใจวายก็อาจจะมีปัญหาเรื่องนอนราบไม่ได้

การตรวจจะบอกอะไรได้บ้าง

การตรวจ Doppler Chocardiography

การตรวจนี้จะอาศัยพื้นฐานการตรวจหัวใจด้วยคลื่นเสียง echocardiography ร่วมกับการตรวจวัดปริมาณ ความเร็ว และทิศทางของการไหลเวียนของเลือดในหัวใจ