การดูแลผู้ป่วยไข้หวัดใหญ่
ไข้หวัดมรณะ
การระบาดของไข้หวัดมรณะหรือที่เรียกว่า SARS
ไข้หวัดมรณะมีอาการอย่างไร
ท่านที่ไปประเทศที่มีการระบาด หรือดูแลผู้ป่วยที่มีโรคไข้หวัดมรณะ
หากมีอาการดังต่อไปนี้ควรพบแพทย์ อาการที่พบได้บ่อยคืออาการไข้สูงโดยมากมักจะเกิน
38 องศานอกจากนั้นจะมีอาการปวดศีรษะ หนาวสั่น ปวดตามตัว
บางคนอาจจะมีอาการน้อยเมื่อเริ่มเป็นโรค
จะเห็นได้ว่าอาการที่ปรากฏไม่แตกต่างจากไข้หวัด
หลังจากมีอาการ 2-7 วันผู้ป่วยจะมีอาการไอแห้งๆ เจ็บหน้าอก หายใจตื้นหรือหายใจหอบ
ซึ่งเป็นอาการที่บ่งบอกว่าโรคได้ดำเนินในทางที่แย่ลง
มีผู้ป่วยปราณ10-20%ที่อาการเป็นมากจนต้องใส่เครื่องช่วยหายใจ
และมีอัตราการตายร้อยละ4%
จะเกิดอาการเมื่อไรหลังได้รับเชื้อ
ระยะฟักตัวของโรคหมายถึงระยะเวลาตั้งแต่ได้รับเชื้อโรคจนกระทั่งเกิดอาการของโรค
โดยประมาณใช้เวลา 2-7 วันโดยเกิดอาการไข้ก่อน แต่มีบางรายงานพบว่าอาจจะใช้เวลา 10
วันสำหรับประเทศไทยให้ระยะเวลา 14 วันในการสังเกตอาการว่าจะเป็นโรคหรือไม่
การรักษาโรคไข้หวัดมรณะ
จากข้อมูลล่าสุดในการรักษาไข้หวัดมรณะยังไม่มีแผนการรักษาที่ได้ผลดี
การรักษาส่วนใหญ่รักษาแบบปอดบวมที่ไม่ทราบชนิดของเชื้อ
ประกอบด้วยการรักษาแบบประคับประคอง บางคนให้ยาปฏิชีวนะ ยาต้านไวรัสเช่น oseltamivir หรือ
ribavirin บางคนก็ให้ Steroids
การแพร่กระจายหรือการติดต่อ
โรคหวัดมรณะแพร่กระจายโดยวิธีไหน อ่านรายละเอียด
เป็นที่ทราบกันดีว่าโรคหวัดติดต่อโดย 3 วิธีคือ
- การแพร่กระจายเชื้อโดยการไอหรือจาม
- การที่เสมะหรือน้ำลายไปเปื้อนของใช้ เช่นลูกบิดประตู โต๊ะ
เมื่อเราเอามือจับแล้วเอาเข้าปากหรือขยี้ตาก็จะได้รับเชื้อนี้เข้าไป
- การที่เราใช้ของส่วนตัว เช่น ถ้วย ชาม หรือผ้าเช็ดตัว
การแพร่กระจายของโรคหวัดมรณะส่วนใหญ่แพร่โดยการที่มีการกระจายของน้ำลายและเสมหะของผู้ป่วยเมื่อเวลาจามหรือไอ
เชื้อนี้จะอยู่ในอาการ เมื่อเราสูดดมเข้าไปก็จะได้รับเชื้อนี้ และทำให้เกิดโรค
แต่การแพร่กระจายของไข้หวัดมรณะด้วยวิธีอื่นก็สามารถเกิดได้เช่นเดียวกัน เท่าที่มีหลักฐานพบว่าการแพร่กระจายของเชื้อไข้หวัดมรณะผ่านทาง
- น้ำลายหรือเสมะที่เกิดจากการจามหรือไอ มักจะติดคนใกล้ชิด
เช่นญาติพี่น้อง หรือเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์
- สำหรับฮ่องกงมีการระบบแบบ clusster คือระบาดในอาคารเดียวกันที่ Amoy garden พบว่าเชื้ออาจจะระบาดจากระบบในห้องน้ำ
กล่าวคือผู้ป่วยที่เป็นไขหวัดมรณะของตึกนี้จะพบว่ามีอาการท้องร่วงมาก
เมื่อนำไปตรวจก็พบชิ้นส่วนของไวรัส เชื่อเกิดจากระบบการของส้วมมีปัญหา
การระบายอากาศในห้องน้ำด้วยพัดลม การที่ท่อน้ำเสียมีการรั่ว
เชื้อโรคไข้หวัดมรณะจะติดต่อคนอื่นได้นานแค่ไหน
จากข้อมูลเท่าที่มีอยู่เชื้อไข้หวัดใหญ่จะแพร่เชื้อเมื่อผู้ป่วยเกิดอาการของโรค
เช่น ไข้ ไอหรือจาม แต่ก็ยังไม่ทราบว่าก่อนที่จะมีอาการของโรคหรือเมื่อหายจากโรคแล้วเชื้อจะยังสามารถแพร่ไปสู่คนอื่นได้นานแค่ไหน
ใครที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อไข้หวัดมรณะ
ผู้ที่เสี่ยงต่อการติดเชื้อคือผู้ที่สัมผัสใกล้ชิดกับผู้ป่วย
มีการใช้ของร่วมกัน เช่นถ้วย ผ้าเช็ดตัว หรือผู้ที่ดูแลผู้ป่วยโดยเฉพาะอยู่ในรัศมี
1 เมตร รวมทั้งเจ้าหน้าที่บุคลากรทางแพทย์ที่ให้การดูแลผู้ป่วย
จากข้อมูลในขณะนี้ยังไม่มีการระบาดแบบกระจายในชุมชน
เชื้อที่เป็นสาเหตุของไข้หวัดมรณะ
เท่าที่มีรายเชื้อที่อาจจะเป็นสาเหตุของโรคไข้หวัดมรณะคือ
- เชื้อไวรัสที่เรียกว่า SARS-associated
coronavirus (SARS-CoV)
จากข้อมูลเท่าที่มีเชื่อว่าเชื้อที่น่าจะเป็นสาเหตุของไข้หวัดมรณะคือเชื้อ Corona virus เพราะสามารถแยกเชื้อจากเนื้อเยื่อของผู้ป่วยหลายคน
และยังสามารถเพาะเชื้อได้จากจมูกและคอ
และเมื่อทดสอบระบบภูมิคุ้มกันก็พบหลักฐานว่าเพิ่มจะมีการติดเชื้อไวรัสชนิดนี้
การตรวจทาง DNA ก็พบว่ามีลักษณะเหมือน Corona virus แต่ยังมีความแตกต่างจึงเชื่อว่าน่าเป็นสายพันธ์ใหม่ แต่ยังไม่สามารถสรุปแน่ชัดว่า Corona virus เป็นสาเหตุของโรคไข้หวัดมรณะซึ่งองค์การอนามัยโลกได้ยืนยันแล้วว่าเชื้อตัวนี้เป็นสาเหตุของหวัดมรณะ
ปกติเชื้อ Corona virus เป็นสาเหตุของไข้หวัดในคนมักจะมีอาการไม่มาก
การที่โรคนี้จะมีความรุนแรงมากหรือน้อยขึ้นกับภูมิคุ้มกันของแต่ละคน
จนถึงปัจจุบันยังไม่มีการตรวจหรือทดสอบยืนยันว่ามีการติดเชื้อนี้
ขณะนี้อยู่ในระหว่างการวิจัย
การรักษาโรคไข้หวัดมรณะ
ผู้ป่วยที่สงสัยว่าจะเป็นไข้หวัดมรณะไม่ว่าจะเป็นชนิด Suspected หรือ Probable case ควรจะรับตัวไว้ในโรงพยาบาลเพื่อเหตุผลในการควบคุมโรคและเฝ้าติดตามอาการของโรค
การระบาดของโรคหวัดมรณะ
โรคนี้เริ่มแพร่ระบาดในประเทศประเทศจีนและระบาดไปยังประเทศฮ่องกง เวียดนาม สิงคโปร์
แคนาดา ไต้หวัน
การเดินทางไปยังประเทศเสี่ยง
การป้องกันโรค
ถ้าท่านไปต่างประเทศหรือสัมผัสผู้ป่วยที่เป็นโรคท่านต้องปฏิบัติดังนี้
- ปรึกษาแพทย์โดยด่วน
- ปิดปากและจมูกด้วยกระดาษทิชชู หรือผ้าเช็ดหน้า สวมหน้ากากป้องกัน
เมื่อมีการติดต่อพูดคุยกับผู้อื่น
ถ้าท่านสงสัยว่าตัวเองหรือสมาชิกในครอบครัวจะเป็นโรคไข้หวัดมรณะต้องมีองค์ประกอบดังต่อไปนี้
- ไข้มากกว่า 38 องศา
- มีประวัติไปประเทศที่มีการระบาดของโรค จีน ไต้หวัน ฮ่องกง เวียดนาม สิงคโปร์ แคนาดา
หรืออยู่อาศัยหรือดูแลผู้ป่วยที่เป็นโรคไข้หวัดมรณะ
- มีอาการทางระบบหายใจดังต่อไปนี้
- ไอ
- แน่นหน้าอก
- หายใจหอบ หายใจเร็ว
หากมีองค์ประกอบครบก็ให้จะเป็น Suspected case เมื่อแพทย์ได้ตรวจทางรังสีพบว่าเป็นปอดบวมก็จะจัดเป็น Probable
case แพทย์จะรับตัวไว้เพื่อป้องกันโรคมิให้ติดต่อไปยังบุคคลอื่น
แต่ถ้าหากท่านไปไม่เคยไปต่างประเทศและไม่ได้อยู่ใกล้ชิดกับคนที่เป็นโรค
แสดงว่าท่านไม่ได้เป็นโรคนี้
ถ้าท่านต้องดูแลผู้ป่วยที่สงสัยหรือกำลังเป็นโรคนี้อยู่ที่บ้าน
- ต้องแน่ใจว่าผู้ป่วยได้รับการปรึกษาและดูแลจากแพทย์แล้ว
- แม้ว่าผู้ป่วยจะหายจากโรคแล้วจะต้องดูแลและป้องกันการติดเชื้อต่ออีก 10
วันหลังจากไข้ลงโดยไม่ต้องไปทำงานหรือเรียนหนังสือ ไม่ไปในที่สาธารณะ
ให้พักอยู่แต่ในบ้าน
- สมาชิกในครอบครัวต้องรักษาสุขอนามัยส่วนบุคคลโดยเคร่งครัด เช่นการใช้ของร่วมกัน
การล้างมือ สมาชิกในครอบให้ล้างมือบ่อยหรือหลังสัมผัสของใช้หรือสารหลั่งของผู้ป่วย
โดยใช้สบู่หรือแอลกอฮอล์
- ให้ผู้ป่วยปิดปากและจมูกด้วยผ้าหรือทิชชูเวลาไอหรือจาม
และให้สวมหน้ากากอนามัยเมื่อต้องอยู่ใกล้ชิดกับคนอื่น
ถ้าหากผู้ป่วยไม่สามารถสวมหน้ากากก็ให้สมาชิกในครอบครัวสวมแทน
- ให้สวมถุงมือชนิดเมื่อต้องสัมผัสสารหลั่งของผู้ป่วย เช่น น้ำลาย เสมหะ ทิชชู
หลังจากนั้นให้ถอดถุงมือทันที และรีบล้างมือทันที ไม่ควรจะนำถุงมือนั้นมาใช้ใหม่
- ไม่ใช้ของร่วมกันเช่น ชาม ช้อน ถ้วย ผ้าห่ม ผ้าเช็ดตัว ผ้าเช็ดหน้า ฯลฯ
ควรจะทำความสะอาดด้วยผงซักฟอกหรือสบู่ก่อนนำมาใช้
- อากาศต้องถ่ายเทเป็นอย่างดี
- ให้ทำความสะอาดเครื่องใช้ เช่นโต๊ะ ลูกบิด อ่างล้างหน้า ห้องน้ำ ฯลฯ
ด้วยน้ำยาฆ่าเชื้อโรค และให้สวมถุงมือทุกครั้ง
- หากสมาชิกในครอบครัวไม่มีอาการก็สามารถออกไปสู่สังคมได้ สำหรับสมาชิกที่มีอาการ
เช่นมีไข้ หรือไอต้องปรึกษาแพทย์
สิ่งที่ท่านต้องปฏิบัติเมื่อท่านถูกกักตัว 14 วัน(มาจากประเทศเสี่ยง
หรือสัมผัสคนป่วยที่เป็นโรคไข้หวัดมรณะ)
- ให้ปฏิบัติตามคำแนะนำของแพทย์โดยเคร่งครัด
- ควรอยู่แต่ในบ้านเป็นเวลาอย่างน้อย 14 วันไม่ควรไปเยี่ยมคนอื่น
หรือชุมชนขณะเดียวกันก็ไม่ต้องให้คนอื่นมาเยี่ยม
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสโดยตรงกับสมาชิกในครอบครัว
- แยกห้องนอนชั่วคราว
- ล้างมือด้วยสบู่บ่อยๆหรือล้างด้วยแอลกอฮอล์โดยเฉพาะหลังจากจามหรือไอ
- ปิดปากและจมูกด้วยผ้าหรือทิชชูเมื่อเวลาจามหรือไอ
- ควรจะสวมหน้ากากอนามัยอยู่ตลอดเวลาโดยเฉพาะเมื่อเวลาอยู่ในห้องเดียวกับคนอื่น
- หากที่บ้านมีเด็กเล็กที่ต้องดูแลก็ต้องล้างมือบ่อยๆ ผูกหน้ากากอนามัย และสวมถุงมือ
- ไม่ใช้เครื่องใช้ร่วมกันเช่น แปรงสีฟัน ผ้าเช็ดตัว จาน ชาม ถ้วย เป็นต้น
- ทำความสะอาดเครื่องเรือน เช่น โต๊ะ ลูกบิดประตู ห้องน้ำ อ่างล้างมือ อ่างล้างหน้า
เป็นต้น
- วัดไข้วันละสองครั้ง
- สมาชิกในครอบครัวสามารถไปที่ชุมชนได้ตามปกติ
- ปฏิบัติตามคำแนะนำนี้อย่างน้อยเป็นเวลา 10 วันหลังจากที่หายจากอาการไข้หรือไอ
หากท่านดูแลผู้ป่วยโรคหวัดมรณะไม่ว่าจะเป็นเจ้าหน้าที่ทางการแพทย์หรือญาติ
- หากท่านเกิดอาการไข้ หรือไอหลังจากสัมผัสผู้ป่วย 10 วันให้ท่านหยุดงานเป็นเวลา 14
วัน
- หากท่านไม่มีไข้หรือไอก็ไม่จำเป็นต้องหยุดงาน
- ให้วัดไข้ทุกวัน และเฝ้าดูอาการไอทุกวัน
การเดินทางและการติดเชื้อไข้หวัดมรณะ
เมื่อท่านเดินทางโดยเครื่องบินหรือเรือจากประเทศที่ระบาด
ท่านจะได้รับบัตรแนะนำเกี่ยวกับการดูแลสุขภาพตนเองเป็นเวลา 14 วัน
การเฝ้าระวังโรคไข้หวัดมรณะ และคำแนะนำให้พบแพทย์เมื่อเกิดอาการไข้
ปวดศีรษะหรืออาการไอ เมื่อท่านเข้าประเทศที่ด่านตรวจคนเข้าเมืองก็จะมีการตรวจสุขภาพ
วัดไข้ หากท่านมีอาการว่าติดเชื้อไข้หวัดมรณะ
แพทย์จะแนะนำให้ท่านอยู่ห่างจากชุมชนเป็นเวลา 10
วันหรือหากเป็นชาวต่างประเทศก็จะถูกส่งตัวกลับประเทศ
ท่านจะติดเชื้อไข้หวัดมรณะหรือไม่หากอยู่บนเครื่องบิน หรือรถ หรือเรือ
จากข้อมูลพบว่าการติดเชื้อไข้หวัดมรณะจะติดต่อกับคนที่สัมผัสโรคใกล้ชิดเช่น
เจ้าหน้าที่โรงพยาบาลที่ดูแลผู้ป่วยโดยที่ไม่ได้ป้องกัน
ญาติหรือเพื่อนร่วมงานใกล้ชิด และยังพบว่านักท่องเที่ยวโดยเฉพาะฮ่องกง จีน สิงคโปร์
ฮานอย ก็สามารถติดเชื้อนี้มาได้
ดังนั้นผู้โดยสารที่มากับผู้ที่เป็นโรคไขหวัดมรณะจะต้องเฝ้าระวังตัวเองว่าจะเกิดอาการของไข้หวัดมรณะหรือไม่เป็นเวลา
14 วัน ทางราชการจะจดชื่อและที่อยู่ของท่านเพื่อเฝ้าระวังการติดเชื้อ
และในช่วงที่ท่านยังไม่มีอาการของโรค ท่านควรจะจดบันทึกสถานที่ท่านไป
และบุคคลที่ท่านพบ เพื่อที่จะได้ติดตามคนที่พบหากว่าท่านเกิดเป็นโรคไข้หวัดมรณะ
ท่านจะถูกกักตัวหรือห้ามเข้าประเทศหรือไม่หากมาจากประเทศที่เชื้อกำลังระบาด
หรือโดยสารมากับคนที่ป่วย
หากท่านมาจากประเทศที่เสี่ยง
หรือโดยสารกับคนที่ป่วยท่านจะต้องได้รับการจดชื่อที่อยู่ เพื่อที่จะได้ติดตามตัว
หรือเฝ้าระวังการติดเชื้อ
หากท่านไม่มีอาการอะไรทางรัฐยังไม่มีนโยบายที่จะกักตัวท่านไว้
แต่หากท่านมีอาการของไข้หวัดมรณะท่านต้องรีบปรึกษาแพทย์
แต่หากท่านมีอาการของไข้หวัดมรณะ
ทางรัฐจะแนะนำให้ท่านพักในโรงพยาบาลเพื่อที่จะให้การรักษาและป้องกันโรคไปติดต่อผู้อื่น |