อาการโรคนิ่วในไต: ปวดบั้นเอวร้าวลงขาหนีบ (Renal Colic) และสัญญาณอันตรายที่ห้ามรอ

หลายคนเปรียบเทียบความเจ็บปวดจาก "โรคนิ่วในไต" ว่ารุนแรงพอๆ กับการคลอดลูก หรือการถูกยิงเลยทีเดียว ความเจ็บปวดที่เป็นเอกลักษณ์นี้เรียกว่า Renal Colic ซึ่งเป็นฝันร้ายที่ไม่มีใครอยากเจอ

บทความนี้จะพาคุณไปทำความเข้าใจลักษณะอาการปวดของโรคนิ่วอย่างละเอียดว่า "ปวดตรงไหน?", "ร้าวไปไหน?", และเมื่อไหร่ที่อาการปวดนั้นกลายเป็น "สัญญาณอันตราย" ที่ต้องรีบไปห้องฉุกเฉินทันที

ทำไมนิ่วถึงทำให้ปวด? (กลไกการเกิดอาการ)

นิ่วที่อยู่ในไตเฉยๆ (Silent Stones) มักไม่ก่อให้เกิดอาการปวดใดๆ ความเจ็บปวดจะเริ่มขึ้นเมื่อ "นิ่วก้อนนั้นเคลื่อนที่หลุดจากไตลงมาอุดตันท่อไต (Ureter)"

เมื่อท่อไตถูกอุดตัน น้ำปัสสาวะจากไตจะไหลลงสู่กระเพาะปัสสาวะไม่ได้ ทำให้เกิดการคั่งค้างและดันกลับไปที่ไต ส่งผลให้:

1. ท่อไตบีบเกร็งตัวอย่างแรง เพื่อพยายามดันนิ่วให้หลุด (ทำให้เกิดอาการปวดบีบๆ เป็นพักๆ)
2. กรวยไตและแคปซูลไตขยายตัวตึง (ทำให้เกิดอาการปวดตื้อๆ และรุนแรงตลอดเวลา)

Renal Colic: ลักษณะการปวดที่เป็นเอกลักษณ์ของนิ่ว

อาการปวดนิ่วมีลักษณะเฉพาะที่แตกต่างจากอาการปวดหลังทั่วไป (เช่น ปวดกล้ามเนื้อหรือกระดูก) ดังนี้:

1. ตำแหน่งที่ปวด (ปวดตรงไหน?)

• เริ่มปวดบริเวณ "บั้นเอว" (Flank pain) หรือสีข้าง ด้านหลังใต้ชายโครง ด้านที่มีนิ่ว
• ปวดมากจน "นอนไม่ได้" ผู้ป่วยมักจะกระสับกระส่าย ผุดลุกผุดนั่ง พยายามเปลี่ยนท่าเพื่อหาท่าที่สบาย แต่ก็ไม่หายปวด (ต่างจากปวดหลังทั่วไปที่นอนพักแล้วมักจะดีขึ้น)

2. การร้าวของความปวด (ร้าวไปไหน?)

นี่คือจุดสังเกตที่สำคัญที่สุด! อาการปวดจะเคลื่อนที่ตามตำแหน่งของนิ่วที่เลื่อนลงไป:

• เมื่อนิ่วอยู่ท่อไตส่วนบน: ปวดที่บั้นเอวและสีข้าง
• เมื่อนิ่วเลื่อนลงมาท่อไตส่วนกลาง/ล่าง: อาการปวดจะ "ร้าวลงมาที่หน้าท้องน้อย ด้านล่าง"
• เมื่อนิ่วมาใกล้กระเพาะปัสสาวะ: อาการปวดจะ "ร้าวลงไปที่ขาหนีบ หรืออวัยวะเพศ" (ในผู้ชายอาจร้าวไปที่ลูกอัณฑะ ในผู้หญิงอาจร้าวไปที่แคมใหญ่)

3. ลักษณะความปวด

• ปวดรุนแรงแบบเฉียบพลัน: จู่ๆ ก็ปวดขึ้นมาทันที และปวดมากจนทนไม่ไหว
• ปวดบีบเกร็งเป็นพักๆ (Colicky pain): ปวดแรงสลับเบา เหมือนระลอกคลื่น (ตามจังหวะการบีบตัวของท่อไต) แต่อาจมีอาการปวดตื้อๆ พื้นฐานอยู่ตลอดเวลา

อาการอื่นๆ ที่มักพบร่วมด้วย

นอกจากอาการปวดที่เป็นพระเอกแล้ว ยังมีอาการเพื่อนพระเอกที่มักมาพร้อมกัน:

1. ปัสสาวะเป็นเลือด (Hematuria): ปัสสาวะมีสีแดง ชมพู หรือสีน้ำล้างเนื้อ เกิดจากก้อนนิ่วที่มีความคมไปขูดขีดผนังท่อไตจนเลือดออก
2. คลื่นไส้ อาเจียน: ความปวดที่รุนแรงจะไปกระตุ้นระบบประสาทอัตโนมัติ ทำให้เกิดอาการคลื่นไส้ อาเจียน และท้องอืดได้
3. อาการระคายเคืองการขับถ่าย: หากนิ่วเคลื่อนมาอยู่ใกล้ปากทางเข้ากระเพาะปัสสาวะ จะทำให้รู้สึก ปวดปัสสาวะบ่อย, ปัสสาวะขัด, หรือ รู้สึกปัสสาวะไม่สุด คล้ายอาการของกระเพาะปัสสาวะอักเสบ

กลับสู่หน้าหลัก: โรคนิ่วในไต (Kidney Stones) ข้อมูลครบจบในที่เดียว