Rehabilitation การฟื้นฟูสภาพ

เป้าหมายสำคัญคือเพื่อให้ผู้ป่วยมีความสามารถที่จะเหลือช่วยตัวเอง และมีคุณภาพชีวิตใกล้เคียงปกติมากที่สุด

ผู้ป่วยโรคหลอดเลือดสมองที่สามารถให้การฟื้นฟูได้ดี เป็นผู้ป่วยที่สามารถที่จะรับรู้ เข้าใจ และติดต่อคำบอกเล่า เพราะการเรียนรู้เป็นขั้นตอนการฝึกที่สำคัญของการฟื้นฟูสภาพของผู้ป่วย

ผู้ป่วยที่ผลการฟื้นฟูได้ผลดีจะต้องมีลักษณะดังนี้คือ

1. ได้รับการสนับสนุนจากครอบครัว และสังคมที่อยู่ใกล้ชิดกับผู้ป่วย
2. มีการฟื้นตัวของความสามารถในการควบคุมการขับถ่ายปัสสาวะได้เร็ว ภายใน 1-2 สัปดาห์
3. มีการฟื้นตัวของกล้ามเนื้อลำตัว สะโพก หัวไหล่ โดยเร็วโดยเฉพาะกล้ามเนื้อส่วนต้นได้ภายใน 2-4 สัปดาห์
4. มีการฟื้นตัวของกล้ามเนื้อแต่ละมัดโดยเร็วสามารถควบคุมกล้ามเนื้อแต่ละมัดได้ภายใน 4-6 สัปดาห์
5. มีอารมณ์ดี ไม่มีอาการซึมเศร้า
6. มีการรับรู้ที่ดี

ผู้ป่วยที่ผลการฟื้นฟูได้ผลไม่ดี

1. ผู้ป่วยอยู่ในระยะ coma นานไป
2. อยู่ในระยะปวกเปียก นานเกิน 2 เดือน
3. มีอาการเกร็งหรืออ่อนแรงกล้ามเนื้อต้นขา
4. ผู้ป่วยไม่สามารถควบคุมการขับถ่าย
5. ผู้ป่วยที่มีความบกพร่องทางสติปัญญา
6. ผู้ป่วยที่มีความบกพร่องทางสายตา
7. ผู้ป่วยที่มีโรคหลอดเลือดสมองมาก่อน
8. ผู้ป่วยที่มีอาการซึมเศร้า
9. ผู้ป่วยที่มีโรคอื่นร่วมด้วย เช่นโรคหัวใจ

การจัดท่านอนของผู้ป่วยอัมพาตครึ่งซีก

การจัดท่านอนหงาย

• ศีรษะหนุนหมอนใบเล็กๆ ไม่ให้ศีรษะยกสูงไป
• จัดให้ศีรษะหมุนไปด้านที่อัมพาต
• จัดตัวให้ตรง อย่าให้เอียงไปด้านที่เป็นอัมพาต
• ข้อสะโพก ใช้หมอนบางๆหนุนหรือวางใต้สะโพกข้างที่อัมพาตเพื่อกันไม่ให้เชิงกรานแบะออกไปด้านหลัง
• ข้อเข่าอยู่ในท่าเหยียดตรง หรืองอเล็กน้อย
• ข้อเท้าใช้ foot board เพื่อป้องกันไม่ให้ปลายเท้าตก
• ลักษณะของแขนสามารถจัดวางได้ 3 แบบ

• มือและข้อมือควรจัดดังรูป

การจัดท่านอนตะแคงข้างดี

• นอนตะแคงเต็มตัว
• ศีรษะโน้มไปข้างหน้าเล็กน้อย
• ลำตัวตรง
• แขนข้างอัมพาตจัดให้ไหล่งุ้มไปทางด้านหน้า ใช้หมอนรองแขน มือวางบนหมอน

การจัดท่านอนตะแคงทับข้างที่เป็นอัมพาต

• จัดศีรษะโน้มไปด้านหน้า
• ลำตัวตรง
• แขน ไหล่ ข้างที่เป็นอัมพาตห่อมาทางด้านหน้า ช่วงปลายแขนอยู่ในท่าหงายมือ
• ขาด้านหลัง ข้างอัมพาตจับเหยียด ข้อสะโพกตรง เข่างอเล็กน้อย
• ขาข้างดีอยู่บนงอไปด้านหน้า ใช้หมอนรองรับไว้

การจัดท่านอนคว่ำ

• ถ้าไม่มีปัญหาเรื่องหายใจ และสามารถนอนคว่ำได้ ควรจัดให้นอนคว่ำวันละ 2-3 ครั้ง ครั้งละ 30 นาที ใช้หมอนรองเข้าเท้าไว้

การป้องกันข้อติด

การเคลื่อนไหวบนเตียง

เมื่อผู้ป่วยเริ่มรู้สึกตัว ควรสอนให้ผู้ป่วยช่วยตัวเองในการเปลี่ยนท่านอน เช่นจากท่านอนไปเป็นท่าตะแคง

การตะแคงไปข้างที่ดี

• สอนให้จับแขนข้างอัมพาตวางไว้บนทรวงอกหรือหน้าท้อง
• สอดปลายขาที่ดีใต้เข่าที่เป็นอัมพาต เลื่อนเท้าที่ดีลงไปถึงข้อเท้าที่เป็นอัมพาต
• ใช้ขาที่ดีค่อยๆยกขาข้างอัมพาตขึ้น แล้วค่อยๆตะแคงไปด้านที่ดี
• ยกศีรษะ ไหล่ และตะแคงตัวไปด้านดี โดยใช้แขนข้างที่ดียันลงบนที่นอน มือจับขอบที่นอนไว้

การตะแคงตัวไปข้างที่เป็นอัมพาต

• ใช้มือข้างดี อ้อมมาจับราวขอบเตียงหรือขอบที่นอนด้านตรงข้าม
• ใช้แขนที่ดีดึงตัวให้ตะแคงไปด้านที่เป็นอัมพาต