โรคผิวหนังผื่นแพ้สัมผัส contact dermatitis

โดยเฉลี่ยผู้ใหญ่จะใช้สารเคมีกับร่างกายอย่างน้อย 7 ชนิดได้แก่ น้ำหอม moisturizers, ครีมกันแสง, สบู่, ครีมนวดผมหรือแชมพูสระผม ครีมดับกลิ่น และเครื่องสำอาง์ที่พบบ่อยที่สุดคือแพ้น้ำหอม ควรใช้เครื่องสำอางที่ไม่มีน้ำหอม ตำแหน่งที่พบบ่อยที่สุดคือ ใบหน้า ริมฝีปาก ตา หู เป็นการอักเสบของผิวหนังที่เกิดจากการสัมผัสสารเคมีบางชนิด การอักเสบของผิวหนังจะมากหรือน้อยขึ้นกับความเข้มข้นของสารเคม ีและระยะเวลาที่สัมผัสแบ่งออกเป็นสองชนิดได้แก่่

Irritants contact dermatitis

เป็นการอักเสบของผิวหนังเมื่อสัมผัสสารที่มีฤทธิ์ระคายเคืองต่อผิวสูง เช่น กรดหรือด่างที่มีความเข้มข้นสูงเมื่อถูกผิวครั้งเดียวก็ทำให้เกิดผื่น บวมแดงถ้าเป็นมากจะพอง หรือที่มีความระคายต่อผิวน้อยเช่น สบู่ ผงซักฟอก ครีมดับกลิ่น เครื่องสำอาง แม้กระทั้งน้ำเปล่าหากสัมผัสบ่อยๆก็ทำให้เกิดผื่นได้เช่นกัน  พวกนี้จะเกิดผื่นหลังจากสัมผัสไม่นานเช่นภายใน 1-2 วันหลังสัมผัส

โลหะนิเกิล

มักใช้ผสมอยู่ในโลหะเพื่อเพิ่มความแข็ง, ให้ลักษณะเป็นมันวาว มักเป็นสาเหตุของการแพ้เครื่องประดับ, ตุ้มหู สายนาฬิกาอาจจะทำจากสายหนัง หรือโลหะซึ่งมี nickel1 ผสมทำให้เกิดผื่นเป็นแนว คำแนะนำสำหรับผู้ที่แพ้ nickel

 

เครื่องสำอาง

เช่นยาย้อมผมเป็นสารที่พบว่าเกิดการแพ้ได้บ่อยที่สุด สารที่เป็นต้นเหตุได้แก่ paraphenylenediamine ถ้าเป็นน้อยจะมีผื่น แดง คันบริเวณหนังตา หลังหู ต้นคอ รายที่เป็นมากหน้าตาจะบวม

 

1

 

แพ้น้ำหอม ยาทาเล็บ เครื่องแต่งหน้า ยาระงับกลิ่นตัว ครีมลอกฝ้า พบบ่อยบริเวณที่ทา ผื่นแดง มีขุย

1

ยาทาภายนอก

เมื่อใช้ยาทาสังเกตว่าผื่นลามมากขึ้นคลิกที่นีดูภาพผื่นจากแพ้ยาทาภายนอก ยาทาที่แพ้บ่อยได้แก่ penicillin, sulfonamides,neomycin,vioform,ethylenediamine

2

เครื่องห่ม เช่นเสื้อผ้า ถุงมือถุงเท้า ผ้าอ้อม

 

2

Allergic contact dermatitis เป็นปฏิกิริยาภูมิแพ้มักเกิดผื่นหลังสัมผัสสารนั้นครั้งแรกประมาณ 6-10 วันหรือนานหลายปี ผิวหนังที่เคยถูกกระตุ้นแล้วจะเกิดผื่นภายใน 4-12 ชั่วโมง

ยาง ยางธรรมชาต

ิมักจะไม่แพ้ 2แต่สารเคมีในยางทำให้เกิดแพ้ได้บางรายเกิดผื่นทันทีหลังสัมผัส บางรายที่แพ้รุนแรงอาจจะมีน้ำตาไหล และแน่นหน้าอกตัวอย่างที่ทำให้แพ้ เช่น ถุงมือแพทย์ รองเท้า พลาสเตอร์ปิดแผล การป้องกันใช้วัสดุอื่นแทนยาง

แพ้ Chromate

ซึ่งเป็นส่วนผสมของ ปูนซีเมนต์ สี สีกันฝุ่น มักเป็นในคนที่เป็นช่างปูน ช่างสี รายละเอียดอ่านที่น

2

ต้นไม้หลายชนิดทำให้เกิดแพ้ได้ เช่น มะนาว พริก

2

อาชีพที่เสี่ยงต่อผื่นแพ้สัมผัส

  • ช่างทำผมจะแพ้น้ำยาย้อมผม ครีม
  • ช่างก่อสร้าง แพ้โครเมียมและปูน
  • ช่างอิเลคโทรนิค แพ้เรซินและน้ำยา
  • ช่างเครื่องยนแพ้น้ำมัน
  • เจ้าหน้าที่การแพทย์แพ้ยา ถุงมือ

2

แพ้น้ำยาย้อมผม

ผื่นแพ้จากสัมผัสพบที่ไหนบ้าง

  • บริเวณมือจะเป็นผื่นจากแพ้สัมผัสมากที่สุด
  • ผื่นแพ้จากการสัมผัสสามารถพบที่เยื่อบุในปาก
  • บริเวณหนังตา หน้าและคอเป็นบริเวณที่อ่อนไหวมากที่สุด
  • ลักษณะของผื่นแพ้อาจจะมีรูปร่างผิดไปหากมีแผลที่เกิดผื่น
  • ผื่นอาจจะเกิดจากการเปื้อนของสารแพ้ เช่นผื่นที่หนังตาจากแพ้ยาทาเล็บ
2

ผื่นแพ้มีกี่ระยะ

ระยะเฉียบพลัน ระยะกึ่งเฉียบพลัน ระยะเรื้อรัง

-มีตุ่มพองน้ำ

-ผิวบวม

-ผิวแดง

-มักจะมีการติดเชื้อแบคทีเรีย

-ผิวแดงมาก

-บวมลดลง

-มีตุ่มแทนที่พอง

 

-ไม่แดง

-ไม่บวม

-มีขุย

-ผิวหนา

ข้อแตกต่าง

Irritant
Allergic

-อาการจะค่อยๆเกิด

-มีอาการปวด บวม แดง ร้อน

-ผื่นหายหลังหยุดสัมผัส 96 ชม

-ขอบผื่นชัดเจน

-เกิดผื่นหลังสัมผัส24-48 ชม

-มักจะมีอาการคันเป็นหลัก

-ผื่นจะหายช้า

-ขอบผื่นไม่ชัดเจน

ความรุนแรงของผื่นขึ้นกับ

  • ชนิดของสารที่แพ้หากเป็นกรดหรือด่างจะแพ้มาก
  • ความเข้มข้นของสาร
  • ระยะเวลาที่สัมผัส
  • ตำแหน่งที่ถูกผื่น
  • ผิวหนังชุมชื้นหรือไม่
  • มีแผลหรือผื่นบริเวณที่สัมผัส

การกระจายของผื่นบอกชนิดของสารภูมิแพ

  • บริเวณที่ถูกสารแพ้จะมีผื่นมากที่สุด
  • ผื่นแพ้ที่มากับอากาศจะทำให้เกิดผื่นที่ หน้า หนังตา คอ
  • ผื่นที่เกิดจากน้ำจะมีรอยเหมือนหยดน้ำ
  • ผื่นแพ้ที่เกิดจากเครื่องสำอางจะเกิดบริเวณที่ทา
  • ผื่นที่เกิดจากการทำงานมักเกิดที่มือ
  • ผื่นอาจจะเกิดจากการเปื้อนจากแหล่งอื่นเช่นแพ้ยาทาเล็บแต่เกิดผื่นที่หนังตา

การรักษา

ผื่นมักจะหายภายใน 3-4 สัปดาห์หลังจากไม่สัมผัสผื่นแพ้ มีหลักการรักษาใหญ่อยู่ 3 ข้อ

  1. ค้นหาสารที่แพ้ให้ได้ แล้วหลีกเลี่ยง
  2. รักษาผิวหนังช่วงที่มีการอักเสบ
  3. ป้องกันมิให้สัมผัสสิ่งที่แพ้

การรักษาในระยะเฉียบพลัน

  • ประคบแผลเพื่อให้ความชุ่มชื้นโดยการใช้น้ำเกลือประคบ
  • หากเกิดผื่นที่ผิวชั้นนอกให้ทายา steroid( predsolone,betamethasone,triamcinolone)
  • ให้ prednisolone 1 มก/กกให้ยา 3-5 วัน

การรักษาผื่นในระยะเรื้อรัง

  • หลีกเลี่ยงสารภูมิแพ้
  • ใช้ยา steroid ที่มีความเข้มข้นสูงทา
  • ให้ยา steroid รับประทานเช่น predsolone 5มก.2เม็ดวันละ3ครั้งเป็นเวลา 5-14วันแล้วค่อยลดขนาดยา
  • ในรายที่เป็นมากอาจจะต้องให้ steroid ชนิดทานานจนผื่นหาย
  • ให้ยาที่เพิ่มความชุ่มชื้นกับผิวหนัง
  • ให้ยาแก้แพ้รับประทานเพื่อลกอาการคัน
  • หลีกเลี่ยง calamine lotion เพราะจะกระตุ้นให้แพ้มากขึ้น
  • ในรายที่เป็นมากอาจจะให้น้ำมันดิน tar ช่วยให้ผื่นหายเร็ว

ข้อแนะนำในการให้ steroid ชนิดทา

ยาทา steroid มีด้วยกัน 3 รูปแบบแต่ละชนิดเหมาะสำหรับผื่นแต่ละแบบ

  • ชนิด gel เหมาะสำหรับผื่นระยะเฉียบพลันที่เป็นตุ่มน้ำ
  • ชนิด ointment เหมาะสำหรับผื่นเรื้อรังที่มีผิวหนังหนาและเป็นขุย
  • ชนิดครีมเหมาะสำหรับผู้ที่ใช้ชนิด ointment ไม่ไม่ได้
  • ผู้ป่วยบางรายอาจจะแพ้ส่วนผสมในยาทา อาจจะเลือกยาที่ไม่มีสาร preservative เช่น triamcinolone 0.1%ointment,Fulocinolone acetonide 0.025% ointment,Betamethasone valerate 0.1% ointment
่านเรื่องยาทา steroid อ่านเรื่องผื่นแพ้สัมผัส

การรักษา

การรักษาต้องหลีกเลี่ยงสารที่ก่อภูมิแพ้อย่างน้อย 4 สัปดาห์เพื่อให้ภูมิลดลง และเพื่อให้ผื่นหาย

  • ระยะเฉียบพลันใช้วิธีทำความสะอาดแผล และ ชะแผล ถ้าเป็นเรื้อรังให้ใส่ครีม steroid ในรายรุนแรงให้ steroid ชนิดกิน

  • หาสาเหตุและหลีกเลี่ยงสารที่ก่อให้แพ้

 การป้องกันผื่นแพ้จากการสัมผัสสามารถทำได้โดย

  • ให้ล้างเสื้อด้วยน้ำสะอาด 2 ครั้งหลังจากซักด้วยผงซักฟอกหรือน้ำยาปรับผ้านุ่ม

  • ให้เลือกซื้อเสื้อผ้าที่เป็นสีธรรมชาติ หลีกเลี่ยงผ้าที่อัดกลีบ อาจจะใช้ผ้าไหมและผ้า polyester 

  • #3648;สื้อผ้าใหม่ให้ซัก 5 ครั้งก่อนใส่

  • สบู่ แชมพูและครีมนวดผมไม่ควรมีน้ำหอม

  • หลีกเลี่ยงน้ำหอม โคโลน หลังโกนหนวด
  • ไม่ใช้น้ำยาทาเล็บหรือ hair spray.
  • เรียนรู้ว่าแพ้อะไร แล้วหลีกเลี่ยง หาสารทดแทนสารที่แพ้ และป้องกันมิให้สัมผัสสารที่แพ้

โรคผื่นแพ้ nummer ผื่นแพ้ที่มือ สะเก็ดเงิน ผื่นแพ้ atopic ผื่นแพ้จากการสัมผัส ผื่นแพ้ lichen seborrheic dermatitis


Google