การวินิจฉัยโรคเชื้อไวแวกซ์

การวินิจฉัยโรคสามารถทำได้โดยการตรวจเลือดและย้อมวิธีพิเศษและส่องกล้อง

1. ตรวจเลือดจะพบเชื้อในกระแสเลือดจะพบเชื้อมาลาเรียในระยะต่างๆดังนี้

• ระยะ Ring form เป็นระยะที่ไม่ใช้เพศ
• ระยะ Trophozoite
• ระยะ Schizont
• ระยะ Gametocyte

ส่วนระยะอื่นของเชื้อโรคเช่น Merozoites

ระยะRing form

การตรวจเลือดของผู้ป่วยที่เป็นมาลาเรียจะพบเซลล์เม็ดเลือดแดงมีขนาดปกติ รอบตัวเซลล์ที่เหมือนขอบแหวนจะมีขนาดเล็ก หัวแหวนอาจจะมี 1หัว หรือสองหัว ในเม็ดเลือดแดง 1 เซลล์อาจจะพบตัวเชื้อมาลาเรียได้หลายตัว

รูปที่1เป็นเม็ดเลือดแดงปกติ ส่วนรูปที่ 2-6 เป็นการแสดงการเจริญเติบโตของตัวเชื้อมาลาเรียระยะ ring form

การตรวจย้อมเชื้อในเลือดจะพบว่าหัวแหวนของring form จะมีขนาดใหญ่ ขนาดของเม็ดเลือดแดงจะมีขนาดปกติหรือมีขนาดใหญ่หนึ่งถึงหนึ่งเท่าครึ่ง บางครั้งอาจจะพบจุดเรียกว่า Schüffner's dots ในเซลล์ของเม็ดเลือดแดง

A

B

C

รูป A  B Cจะพบเซลล์เม็ดเลือดแดงที่มีการติดเชื้อมาลาเรียลักษณะ ring form ส่วนรูป A C จะพบเซลล์เม็ดเลือดแดงมีขนาดใหญ่และมาลาเรียเปลี่ยนเป็นรูป amoeboid form รูป B จะพบว่ามีหัวแหวน 2 หัวใน 1 เซลล์ รูป B Cจะพบเม็ดสีที่เรียกว่า Schüffner's dots

ระยะ Trophozoite

เซลล์มาลาเรียในระยะนี้เรามักจะไม่ค่อยได้พบในการตรวจเลือด ตัวแก่ในระยวงแหวนเราเรียกระยะ Trophozoite ขอบวงแหวนจะหนาและมีสีเข้มกว่าระยะแรกเป็นรูปแบบ amoeboid form หัวแหวนจะใหญ่ เซลล์ตัวแก่จะมีเม็ดสีเหลืองในตัวเซลล์ เม็ดเลือดแดงจะมีขนาดใหญ่ขึ้น 2 เท่า

รูป 11-18 แสดงการเจริญเติบโตของเชื้อมาลาเรีย ระยะเซลล์เหล่านี้มักจะตรวจไม่พบในการตรวจเลือด

รูปทั้งสองจะพบขอบแหวนมีการหนาตัวขึ้น และอาจจะพบจุดสีเหลืองในเซลล์

ระยะ Schizont

ในระยะนี้ไม่ค่อยพบในการตรวจเลือดเป็นเซลล์ตัวแก่ของ Trophozoite เรียก Scizont จะมีเม็ดสีเล็กๆเรียกว่า merozoites  12-24เม็ด เมื่อแก่เซลล์ก็จะแตกออก

ระยะ Gametocyte

เป็นเซลล์ระยะเพศของมาลาเรีย เซลล์จะมีรูปร่างกลมหรือรีอยู่เต็มเม็ดเลือดแดง เม็ดเลือดแดงมีขนาดใหญ่ 2 เท่า เซลล์เม็ดเลือดแดงจะผิดรูปและมักจะมองไม่เห็น

รูป 28-29 เป็นเซลล์เพศเมียเรียก macrogametocytes ส่วนรูป 30 เป็นเซลล์เพศผู้เรียก microgametocytes

รูปแสดงเซลล์เพสมาลาเรียจากการย้อม

ลักษณะสำคัญของ พี.ไวแวกซ์

1. เซลล์เม็ดเลือดแดงที่ติดเชื้อมักจะมีขนาดใหญ่

2. มักจะพบเม็ดสี Schuffner's dots ในเม็ดเลือดแดง

3. วงแหวนมักจะมีขนาดใหญ่และสีหยาบ

4. มักจะพบเซลล์ตัวแก่ในการตรวจเลือด

วงจรชีวิต >แหล่งระบาด >ลักษณะทางคลินิก >การวินิจฉัย >การรักษา >โรคแทรกซ้อน >การป้องกัน