โรคมาลาเรีย |การรักษา

สำหรับท่านที่เคยไปบริเวณที่เป็นแหล่งระบาดของเชื้อมาลาเรีย และมีอาการไข้สูงหนาวสั่น ท่านต้องนึกถึงมาลาเรียเป็นอันดับต้นๆ เมื่อวินิจฉัยว่าเป็นมาลาเรียแล้วต้องรีบให้การรักษาอย่างรีบด่วน

ในการรักษาจะต้องพิจารณาปัจจัยที่สำคัญได้แก่ มาลาเรียนั้นเป็นชนิดธรรมดาหรือมาลาเรียที่มีโรคแทรกซ้อน ความรุนแรงของโรค จำนวนเม็ดเลือดแดงที่มีการติดเชื้อ เชื้อนั้นเป็นเชื้อชนิดไหน แหล่งที่ติดต่อเป็นทีไหนมีการดื้อยามากน้อยแค่ไหน

การเลือกชนิดของยา วิธีการให้ยาเช่นยาฉีดหรือยารับประทานจะต้องพิจารณาจากปัจจัยดังกล่าวข้างต้น

ยาที่ใช้รักษาผู้ป่วยที่เป็นมาลาเรียที่ไม่มีโรคแทรกซ้อน

มาลาเรียที่ไม่มีโรคแทรกซ้อนมักจะเกิดจากเชื้อ พี.ไวแวกซ์ และ พี.โอวาริอี และมักจะต้องสนองต่อ chloroquin สำหรับพื้นที่ที่ดื้อต่อ chloroquin หรือเกิดจากเชื้อ พี.ฟาลซิปารัมก็ให้เริ่มด้วยยา quinine ร่วมกับยา doxycycline หรือ Fabsidar ขนาดที่ใช้ตามตารางข้างล่าง

พื้นที่เชื้อดื้อต่อChloroquin
Mefloquine	ผู้ใหญ่ 1250 มก. (ให้ 750 มก. อีก 12 ชม.ให้อีก 500 มก.) เด็กให้ขนาด 25 มก/กก ทันที(
Halofantrine	ผู้ใหญ่ 500 mg ทุก 6 ชม. x 3 ครั้ง. ให้อีกครั้งในวันที่ 7 เด็ก (<40kg): 8 mg/kg ทุก 6 ชม x 3 ครั้ง ให้อีกครั้งในวันที่ 7
Quinine ร่วมกับยา Doxycycline*หรือ Fansidar^R (500 mg sulfadoxine, 25 mg pyrimethamine)	ผู้ใหญ่ 600 หรือ 650 มก. วันละ 3 ครั้ง 3-7 วัน เด็ก 25 มก/กก/วัน วันละ 3 ครั้ง x 7 วัน Doxy :100mg วันละ 2 ครั้ง x 7 วัน; ห้ามใช้ในเด็กอายุน้อยกว่า 8 ปี ผู้ใหญ่: 3 เม็ดให้วันละครั้ง

การรักษามาลาเรียที่มีโรคแทรกซ้อน

มาลาเรียที่มีโรคแทรกซ้อนมักจะเกิดจากเชื้อ พี.ฟาลซิปารัมโดยมากมักจะเกิดการติดเชื้อรุนแรงคือมีการติดเชื้อของเม็ดเลือดแดงร้อยละ 1-2% ตารางข้องล่างแสดงภาวะที่มีโรคแทรกซ้อน

อาการ	Description
ผู้ป่วยโคม่า cerebral malaria	ผู้ป่วยไม่รู้สึกตัวมากกว่า 30 นาทีหลังชัก
ชัก	มีอาการชักมากกว่า 2 ครั้งใน 24 ชม.
ภาวะซีด	ความเข้มข้นของเลือดลดลง(Hct) <15%, หรือ hemoglobin <5g/dl, โดยมีการติดเชื้อของเม็ดเลือดแดงมากกว่า 1-2%
มีเลือดออกผิดปกติ	เลือดออกจากจมูก เหงือก ทางเดินอาหาร
หายใจวาย	ผู้ป่วยหายใจเร็ว อาจจะมีตัวเขียว หายใจเสียงดัง
ไตวาย	ปัสสาวะออกน้อยกว่า <400 ซซ/24 ชม (<12 ml/kg per 24 hrs in children); เมื่อให้น้ำเกลือแล้วปัสสาวะออกไม่มากขึ้น serum creatinine >3.0 mg/dl (>265 _mol/l)
เม็ดเลือดแดงแตกทำให้มีhemoglobin ในปัสสาวะ	ปัสสาวะจะมีสีดำ หรือน้ำตาล
น้ำตาลในเลือดต่ำ	Glucose <40mg/dl
ความดันโลหิตต่ำหรือช็อค	ความดันSystolic BP <50 ในเด็กอายุ1-5 or <80 ในผู้ใหญ่
มีความเป็นกรดในเลือด	Arterial pH <7.25 or plasma bicarbonate <15 mmol/l

หากมีผู้ป่วยมาลาเรียและมีอาการหนักดังตารางข้างบน จะมีหลักการรักษาดังต่อไปนี้

ยาที่ใช้รักษามาลาเรียที่มีโรคแทรกซ้อน

เมื่อเริ่มรับประทานได้ก็ให้ยารับประทานตามตารางข้างบน

ในการให้ยา quinine ขนาดสูงต้องระวังภาวะแทรกซ้อนที่อาจจะเกิดขึ้นได้

สำหรับผู้ที่ติดเชื้อ พี.ไวแวกซ์ หรือ โอวาริอี นอกจากให้ chloroquine แล้วต้อง Primaquine เพื่อฆ่าเชื้อที่อยู่ในตับ โดยให้ครั้งละ 2 เม็ดวันละครั้งระหว่างการรักษาแพทย์จะเฝ้าติดตามการเปลี่ยนแปลงของโรคดังนี้

หลังการรักษาปริมาณเชื้อควรจะลดลงใน 24- 48 ชม.หลังการรักษา