ข้อบงชี้ในการฉีดอินซูลิน ชนิดของอินซูลิน การดูดซึมของอินซูลิน วิธีการฉีดอินซูลิน
insulin
แบ่งได้เป็นกี่ชนิด
แบ่งตามระยะเวลาการออกฤทธิ์
- ออกฤทธิ์เร็ว Rapid acting หรืออินซูลินน้ำใส
ก่อนใช้ไม่ต้องคลึงขวดได้แก่ เช่น Humalog( insulin lispro),novolog(insulin aspart),apidra ( insulin glulisine) อินซุลินชนิดนี้เมื่อฉีดแล้วจะออกฤทธิ์ทันทีดังนั้นควรจะฉีดยาก่อนอาหารไม่เกิน 15 นาทีหรืออาจจะฉีดหลังอาหารในเด็กซึ่งไม่สามารถทราบปริมาณอาหารที่รับประทาน หรือในผู้ป่วยเบาหวานที่ระบบประสาทอัตโนมัติเสียทำให้กระเพาะอาการไม่ทำงานไม่สามารถคาดการณืเรื่องการดูดซึม เนื่องจากยานี้ออกฤทธิ์สั้นระดับยาจึงไม่พอที่จะคุมระดับน้ำตาลมื้อต่อไป
- Short acting insulin
ได้แก่ Regular insulin [actrapid,humalin-R ]
เริ่มออกฤทธิ์ 30-45
นาทีหลังฉีด
ยาออกฤทธิ์สูงสุด 2-4
ชั่วโมงหลังฉีด
และอยู่ได้นาน 4-6
ชั่วโมงหลังฉีด ยานี้จะมีระับยาที่สามารถคุมระดับน้ำตาลก่อนอาหารมื้อต่อไป
- ออกฤทธิ์ปานกลาง Intermediate-Acting Insulin หรือชนิดน้ำขุ่นแบ่งออกเป็นสองชนิด
- NPH insulin [neutral protamine hagedorn insulin]
หรืออาจเรียก isophane insulin ใช้สาร
protamine
ทำให้อินซูลินออกฤทธิ์ยาวขึ้นได้แก่
Humalin-N เริ่มออกฤทธิ์ 1-4 ชม.หลังฉีด
ออกฤทธิ์สูงสุด 4-10 ชม.
และยาอยู่ได้นาน 12-20 ชม.ใช้ฉีดใต้ผิวหนังได้อย่างเดียวหากฉีดยาตอนเช้ายาจะออกฤทธิ์เต็มที่ตอนเย็น หากฉีดก่อนนอนจะออกฤทธิ์เต็มที่ตอนเช้ามืด
- Lente insulin ใช้ zinc
ทำให้ยาออกฤทธิ์นานขึ้นเริ่มออกฤทธิ์
2-4 ชม.หลังฉีด ออกฤทธิ์สูงสุด
8-12 ชม. และยาอยู่ได้นาน 12-20 ชม.
- ออกฤทธิ์ระยะยาว Long-Acting Insulin ได้แก่ ,insulin glargine,insulin detemir ออกฤทธิ์นานสุด เริ่มออกฤทธิ์ 3-5 ชม.หลังฉีด ออกฤทธิ์สูงสุด 10-16 ชม.และยาอยู่ได้นาน 18-24 ชม.
- Inhaled Insulin อินซูลินชนิดนี้ให้โดยการดูดลงในปอดและจะถูกดูดซึมที่ปอด การออกฤทธิ์จะเร็วเหมือนอินซูลินชนิดออกฤทธิ์เร็วจะให้ก่อนอาหาร ชนิดดูดชนี้จะไม่ใช้ในผู้ป่วยที่สูบบุหรี่ โรคหอบหืด หรือโรคถุงลมโป่งพอง เด็ก และคนที่มีการติดเชื้อทางเดินหายใจ
- อินซูลินผสม Insulin Mixtures
เป็นการผสมอินซูลินออกฤทธิ์เร็วกับอินซูลินออกฤทธิ์ปานกลางโดยมากผสมอัตราส่วน30:70
วิธีง่ายที่จะมองว่าเป็นอิสุลินชนิดไหนคือถ้าเป็นชนิดที่ออกฤทธิ์สั้นจะใส
ถ้าเป็นชนิดที่ออกฤทธิ์ปานกลางจะขุ่น
| การออกฤทธิ์ของอินซูลินแต่ละชนิด
เมื่อฉีดใต้ผิวหนัง subcutaneous
|
| ชนิดของยา
|
เริ่มออกฤทธิ์(ชม.)
|
ออกฤทธิ์สูงสุด
(ชม.)
|
ระยะเวลาออกฤทธิ์
(ชม.)
|
| Rapid acting |
<.3-.5 |
.5-2.5 |
3-6.5 |
| Regular
|
.5-1
|
2-3 |
3-6
|
| NPH
|
2-4
|
4-10
|
10-16 |
| Inhaleed insulin |
<0.25-.5 |
.5-1.5 |
4-6 |
Long acting
Insulin glargine
Insulin detemir |
2.4
.8-2 |
|
20-24 |
| combination 50%NPH 50% Regular |
.5-1 |
2ช่วง |
10-16 |
| combination 70%NPH 30% Regular |
.5-1 |
2ช่วง |
10-16 |
| combination 75%NPH 25% Lispro |
<.25 |
2ช่วง |
10-16 |
| combination 50%NPH 50% Lispro |
<.25 |
2ช่วง |
10-16 |
| 70% aspart protamine,30%aspart |
<.25 |
2ช่วง |
10-16 |
ความเข็มข้นของอินซูลิน
ปัจจุบันนิยมใช้
U100อย่างเดียวหมายถึงอินซูลิน 1 ซซ.มีปริมาณยาอินซูลิน 100 ยูนิต อินซูลินหนึ่งขวด
10 ซซ.มี 1000 ยูนิต อินซูลินชนิดปากกามี 3 ซซ.จะมีปริมาณยา 300
ยูนิค
การเก็บอินซูลิน
เก็บไว้ที่อุณหภูมิ 2-8
ํซอยู่ได้30เดือนไม่ต้องแช่แข็ง
สามารถที่อุณหภูมิห้องได้เป็นเวลานาน
1
เดือนดังนั้นไม่จำเป็นต้องแช่น้ำแข็งระหว่างเดินทาง
ระวังมิให้ถูกแสงหรืออุณหภูมิที่ร้อนเกินไปผู้ป่วยควรที่จะมีสำรองอินซูลินไว้อย่างน้อยหนึ่งขวด
- ควรเก็บยาไว้ในตู้เย็น ห้ามแช่ในช่องแช่แข็ง
เพราะทำให้อินซูลินเสื่อมสภาพ
- กรณีที่ไม่มีตู้เย็น
ให้เก็บไว้ในกระป๋องที่มีฝาปิดมิดชิดแล้วแช่ในหม้อดินที่มีน้ำหล่ออยู่ต่ำกว่ากระป๋องเล็กน้อย
- กรณีเดินทางควรเก็บไว้ในกระเป๋าถึอติดตัว หลีกเลี่ยงการตากแดด
ถ้าไม่แน่ใจให้แช่ในกระติกน้ำแข็ง
- ควรมีอินซูลินสำรองไว้หนึ่งขวดเสมอ
อินซูลินที่เสื่อมสภาพเป็นอย่างไร
- อินซูลินที่เลยกำหนดวันหมดอายุหรือใช้เกินระยะเวลาที่กำหนดดังนี้
- ขวดที่ยังไม่เปิด เก็บไว้ในตู้เย็น ใช้ได้จนวันหมดอายุ
- ขวดที่เปิดใช้แล้ว เก็บในตู้เย็น ใช้ได้ 3 เดือนหลังเปิดขวด
- ขวดที่เปิดใช้แล้ว เก็บที่อุณหภูมิห้อง ใช้ได้ 1
เดือนหลังเปิดขวด
-
ลักษณะของอินซูลินเปลี่ยนไป เช่นมีตะกอนค้าง
หรือตะกอนแขวนลอยที่ก้นขวด
|