โรคเบาหวาน |โรคแทรกซ้อน

โรคเบาหวานและโรคแทรกซ้อน

ผู้ป่วยโรคเบาหวานมักจะเกิดโรคแทรกซ้อน ผู้ป่วยโรคเบาหวานมีอายุยืนยาวขึ้น แนวความคิดที่จะป้องกันโรคแทรกซ้อนเฉียบพลัน

เช่นการเกิดภาวะน้ำตาลต่ำไม่เพียงพอจำต้องป้องกันภาวะแทรกซ้อนเรื้อรัง เป็นที่ทราบกันดีว่าโรคเบาหวานเป็นโรคที่รักษาไม่หาย แต่จุดประสงค์ที่สำคัญคือการรักษาเพื่อให้ผู้ป่วยมีคุณภาพชีวิตใกล้เคียงคนปกติ และลดโรคแทรกซ้อนที่เกิดกับผู้ป่วยเบาหวาน โรคแทรกซ้อนที่พบแบ่งออกเป็น

ภาวะฉุกเฉินสำหับผู้ป่วยเบาหวาน ได้แก่ ภาวะน้ำตาลในเลือดต่ำ หรือทางการแพทย์เรียก Hypoglycemia ภาวะช๊อกจากน้ำตาลในเลือดสูงเรียก Hyperosmolar coma หรือภาวะเป็นกรดในเลือดเรียก Diabetic ketoacidosis ทั้งหมดดังกล่าวเป็นภาวะที่ผู้ป่วยและญาติต้องทราบสาเหตุ อาการและการแก้ไขเบื้องต้น เนื่องจากหากไม่ได้รับการแก้ไขให้ทันเวลาอาจจะทำให้ผู้ป่วยเสียชีวิตก่อนเวลาอันควรรายละเอียดคลิกที่นี่

โรคเบาหวานชนิดที่ 1 และ 2 มักจะมีโรคแทรกซ้อนระยะยาว Chronic complication เป็นโรคแทรกซ้อนที่เกิดจากการเป็นโรคเบาหวานเป็นระยะเวลาหลายปี เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของหลอดเลือดแข็งภาวะที่พบบ่อยๆคือ โรคหัวใจและหลอดเลือด โรคความดันโลหิตสูง โรคไต โรคตา โรคปลายประสาทอักเสบ โรคเบาหวานกับเท้า

ผู้ป่วยโรคเบาหวานจะมีอัตราการตายจากโรคหัวใจสูงกว่าคนปกติ 2-4 เท่า
ผู้ป่วยโรคเบาหวานจะมีอัตราการเกิดโรคหลอดเลือดสมองสูงกว่าคนปกติ 2-4 เท่า
ผู้ป่วยโรคเบาหวานจะเป็นความดันโลหิตสูงร้อยละ 60-65
โรคเบาหวานเป็นสาเหตุของตาบอดในคนอายุ 20-40 ปี
ผู้ป่วยโรคเบาหวานจะถูกตัดขาเนื่องจากติดเชื้อ
ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่1จะเกิดโรคแทรกซ้อนเมื่อเป็นเบาหวานหลายปี
ผู้ป่วยเบาหวานชนิดที่2จะพบโรคแทรกซ้อนเรื้อรังอย่างใดอย่างหนึ่งได้ถึงร้อยละ50 เนื่อจากผู้ป่วยอาจจะเป็นเบาหวานมานาน

หากคุณเป็นโรคเบาหวานท่านต้องตระหนักถึงความรุนแรงของโรคแทรกซ้อน และท่านจะต้องเรียนรู้ถึงวิธีที่จะหลีกเลี่ยงโรคแทรกซ้อนโดยการคุมโรคเบาหวานอย่างเคร่งคัด

แนวทางการป้องกันโรคแทรกซ้อนจากเบาหวาน

โรคแทรกซ้อนเกิดจากอะไร

เป็นที่ทราบกันดีว่า ระดับน้ำตาลที่สูงติดต่อกันเป็นเวลานานจะทำลายหลอดเลือด และอวัยวะ เช่น หัวใจ ไต สมอง การควบคุมระดับน้ำตาลให้ใกล้เคียงปกติรวมทั้งการคุมน้ำหนัก การออกกำลังกาย การคุมไขมันในเลือด โดยสรุปคือการคุมโรคเบาหวานที่ดีสามารถป้องกันหรือชลอการเกิดโรคแทรกซ้อนได้

ผู้ป่วยเบาหวานทุกคนจะมีโรคแทรกซ้อนหรือไม่

เป็นการยากที่จะบอกว่าผู้ป่วยคนไหนจะมีโรคแทรกซ้อน บางท่านอาจมีโรคแทรกซ้อนหลายอวัยวะ บางท่านอาจจะยังไม่มีโรคแทรกซ้อนเลยก็ได้ ถ้าท่านเป็นผู้หนึ่งที่เป็นเบาหวานท่านและยังไม่มีโรคแทรกซ้อนท่านควรควบคุมระดับน้ำตาลให้ดีที่สุด ออกกำลังกาย ควบคุมปัจจัยเสี่ยงต่างๆ

การป้องกันโรคแทรกซ้อนจากเบาหวาน

การป้องกันโรคแทรกซ้อนที่เกิดกับขา ท่านต้องรักษาสุขภาพเท้าให้ดีอยู่เสมอ ตรวจเท้า และบริหารเท้าทุกวัน

การป้องกันโรคแทรกซ้อนทางตาให้ตรวจตาทุกปีโดยจักษุแพทย์

กิจกรรมที่ต้องทำทุกวันเพื่อป้องกันโรคแทรกซ้อน

	รับประทานอาหารตามแผน รับประทานอาหารแต่ละมือให้ตรงเวลารวมทั้งอาหารว่าง และอาหารประจำ และที่สำคัญปริมาณอาหารควรจะคงที่ และไม่ควรงดอาหารมือใดมือหนึ่ง หลีกเลี่ยงไขมัน รักษาน้ำหนักมิให้ดัชนีมวลกายเกิน 23
	เปลี่ยนแปลงพฤติกรรมในการดำรงชีวิต เช่น ทำสวนเพิ่มขึ้น ทำความสะอาดบ้านเพิ่ม ใช้เดินหรือขี่จักรยานแทนการนั่งรถ เดินออกกำลังวันละ 30 นาทีสัปดาห์ละอย่างน้อย 3-5 วัน
	รับประทานยาตามแพทย์สั่งโดยเคร่งครัดควรรับประทานเวลาเดียวกันทุกวัน
	ตรวจปัสสาวะหรือตรวจเลือดหาระดับน้ำตาลทุกวัน จดผลลงในสมุด ให้ปรึกษาแพทย์หากระดับน้ำตาลสูงติดต่อกัน 2-3 วัน
	ตรวจเท้าท่านทุกวัน
	ทำความสะอาดฟันด้วยแปรง และไหมขัดฟันทุกวัน ควรตรวจฟันกับทันตแพทย์เป็นประจำ
ี่	การสูบบุหรี่จะทำให้หลอดเลือดที่เป็นเลี้ยงไต หัวใจ และขาลดลงทำให้เกิดโรคแทรกซ้อนตามอวัยวะต่างๆ ปรึกษาแพทย์ของท่านในการเลิกบุหรี่หากท่านเลิกด้วยตัวเองไม่ได้

สิ่งที่แพทย์ควรตรวจทุกครั้งที่ท่านได้พบ

เมื่อท่านพบแพทย์ท่านควรจะแสดงผลการตรวจเลือดรวมทั้งปัญหาต่างๆที่เกิดขึ้นเพื่อปรึกษาหาทางแก้ไข ตารางข้างล่างจะเป็นการแสดงการตรวจที่แพทย์ควรจะทำทุกครั้งที่ผู้ป่วยมาพบ รวมทั้งแสดงค่าเป้าหมายของการควบคุมที่ดี

ระดับน้ำตาลที่ดี	ให้แสดงผลน้ำตาลที่ท่านเจาะให้แพทย์ดู แจ้งแพทย์ว่าระดับน้ำตาลที่ผ่านมามีสูงไปหรือต่ำไปกี่ครั้ง
น้ำตาลสะสมต้องดี	น้ำตาลสะสมไม่ควรเกิน 7%
น้ำหนัก	ปรึกษาแพทย์ว่าน้ำหนักที่ดีควรเป็นเท่าใดโดยทั่วไปแนะนำให้ดัชนีมวลกายไม่เกิน 23 วิธีที่จะทำให้น้ำหนักลดทำอย่างไร
ความดันโลหิต	ความดันที่เหมาะสมคือ 130/85 มืลิเมตรปรอท ปรึกษาแพทย์ว่าจะลดความดันสู่ปกติได้อย่างไร
ปรับระดับไขมันที่เหมาะสม	LDLน้อยกว่า 100 มก.% HDLมากกว่า 45 มก.% Triglyceride น้อยกว่า 200มก.%
การรับประทานยา	แจ้งแพทย์ถึงปัญหาเกี่ยวกับการรับประทานยา
เกี่ยวกับเท้า	ให้แพทย์ตรวจเท้าทุกครั้งที่นัด
แผนการออกกำลังกาย	ปรึกษาแพทย์ถึงวิธีออกกำลังกายที่เหมาะสม
การรับประทานอาหาร	ปรึกษาแพทย์เกี่ยวกับประเภทอาหารที่รับประทานได้ ปริมาณ และเวลาที่รับประทาน
การสูบบุหรี่	ควรจะเลิกบุหรี่โดยเด็ดขาดหากเลิกไม่ได้ให้ปรึกษาแพทย์

ระดับน้ำตาลที่ดีควรเป็นเท่าใด

**ระดับน้ำตาลที่ดี**
ระดับน้ำตาลตอนเช้าก่อนอาหาร	80-120 มิลิกรัม%
ระดับน้ำตาลก่อนอาหาร	80-120 มิลิกรัม%
ระดับน้ำตาลหลังอาหาร	<160 มิลิกรัม%
ระดับน้ำตาลก่อนนอน	100-140 มิลิกรัม%

การเจาะน้ำตาลสามารถเจาะก่อนอาหารเช้าที่เรียกว่า Fasting blood sugar แพทย์บางท่านเจาะน้ำตาลหลังอาหารเรียก Post pandrial blood sugar ระดับที่ดีดังแสดงในตาราง ท่านผู้อ่านที่เป็นเบาหวานควรร่วมกับแพทย์ที่ดูแลท่านกำหนดระดับน้ำตาลที่เหมาะสมสำหรับตัวท่าน และขอคำแนะนำจากแพทย์ของท่านว่าควรเจาะหาน้ำตาลเวลาใดบ้าง รวมทั้งวิธีการใช้เครื่องตรวจหาน้ำตาลด้วยตัวเอง

ระดับน้ำตาลสะสมคืออะไร Hemoglobin A-1-c

ระดับน้ำตาลสะสมคือค่าเฉลี่ยของระดับน้ำตาล 3 เดือนที่ผ่านมา ควรจะตรวจปีละ 2 ครั้ง แพทย์จะใช้ระดับน้ำตาล และน้ำตาลสะสม บอกท่านว่าระดับการควบคุมน้ำตาลของท่านอยู่ในเกณฑ์ดีเพียงใด ระดับน้ำตาลสะสมที่ดีควรไม่เกิน 7% ถ้าหากเกิน 8 จะต้องปรับแผนการรักษาโดยการปรับ อาหาร ยา และการออกกำลังกาย ตารางข้างข้างแสดงความระหว่าน้ำตาลสะสมกับระดับน้ำตาล

ความดันที่เหมาะสมควรเป็นเท่าใด

ความดันของคนปกติไม่ควรเกิน 120/70 มิลิเมตรปรอทสำหรับผู้ป่วยเบาหวานควรคุมไม่ให้เกิน 130/85 มิลิเมตรปรอท ถ้าความดันสูงกว่านี้แพทย์จะให้ยาลดความดันกลุ่ม ACE inhibitor

การตรวจซึ่งจะตรวจปีละ 1-2 ครั้ง

น้ำตาลสะสม	ควรตรวจปีละ 2 ครั้ง
ระดับไขมัน	cholesterol<200 mg% LDL<130mg% TG<200mg% HDL>35mg% สำหรับชาย HDL>45 mg% สำหรับ หญิง
การตรวจไต	ตรวจไข่ขาวในปัสสาวะ เพื่อที่จะให้ทราบว่าเริ่มมีโรคแทรกซ้อนที่ไต
ตรวจตา	ควรได้ตรวจตาโดยจักษุแพทย์ปีละครั้ง
ตรวจช่องปาก	ตรวจฟันโดยทันตแพทย์ปีละ 2 ครั้ง
วัคซีนไข้หวัด	ควรได้รับการฉีดวัคซีนป้องกันโรคปอดบวม ไข้หวัดใหญ่