|
แผนการรักษาโรคหอบหืดเรื้อรัง
แผนการรักษาโรคหอบหืดเรื้อรัง
เป็นแผนการรักษาผู้ป่วยที่อาการหอบมีความรุนแรงแต่ละระดับ
โดยท่านจะต้องทราบว่าความรุนแรงของโรคหอบหืดของท่านอยู่ระดับไหน โดยการเปิดดูตารางแสดงความรุนแรงของโรคหอบหืด ยาที่ใช้รักษาแบ่งเป็นสองชนิดคือ
การควบคุมโรคระยะยาว[Long-Term Control] และการรักษาเพื่อบรรเทาอาการ[Quick
Relief] ท่านสามารถคลิกดูชื่อและขนาดยา
ความรุนแรงของโรค |
ยาที่ควบคุมโรคระยะยาว
Long-Term
Control Medications |
ยาเพื่อบรรเทาอาการ
Quick-Relief
Medications |
ขั้น1
ผู้ป่วยหอบนานๆครั้ง |
|
|
ขั้น2
โรคหืดระดับรุนแรงน้อย |
หรือ
|
- ใช้ shorting-acting Inhaled beta2-agonist
เมื่อหอบ
- ใช้ short-acting Inhaled beta2-agonist
ทุกวัน ์ให้เปลี่ยนการรักษาเป็นขั้น3
- ถ้าอาการดีขึ้น1-6 เดือนให้เปลี่ยนการรักษาเป็นขั้น1
|
ขั้น3
โรคหืดรุนแรงปานกลาง |
หรือ
|
- ใช้ shorting-acting Inhaled beta2-agonist
เมื่อหอบ
- ใช้ short-acting Inhaled beta2-agonist
ทุกวัน ์ให้เปลี่ยนการรักษาเป็นขั้น3
- ถ้าอาการดีขึ้น1-6
เดือนให้เปลี่ยนการรักษาเป็นขั้น2
|
ขั้น4
โรคหืดรุนแรงมาก |
|
- ใช้ shorting-acting Inhaled beta2-agonist
เมื่อหอบ
- ใช้ short-acting Inhaled beta2-agonist
ทุกวัน ์ให้เปลี่ยนการรักษาเป็นขั้น3
หรือเพิ่มความถี่ของการใช้ให้เปลี่ยนการรักษาเป็นขั้น4
- ถ้าอาการดีขึ้น1-6
เดือนให้เปลี่ยนการรักษาเป็นขั้น3
|
เนื่องจากโรคหอบหืดจะมีการผันแปรอยู่ตลอดเวลาบางครั้งต้องมีการปรับแผนการรักษา
การปรับแผนการรักษาผู้ป่วยหอบหืดควรจะบันทึกความผิดปกติของอาการรายละเอียดการใช้ยา และการทดสอบสมรรถภาพปอดอย่างง่าย(PeakFlow)ด้วยตนเอง
ท่านอาจจะใช้ระบบสัญญาณไฟจราจรในการเรียนรู้ที่จะใช้ยารักษาโรคหอบหืด
เช่น
ก.
ไฟเขียว หมายถึง ให้เลือกใช้ยาป้องกันระงับอักเสบของหลอดลม (Steroid
พ่น)
ข.
ไฟเหลือง หมายถึง ใช้ยาขยายหลอดลม
ควบคู่กับยาป้องกันระงับอักเสบของหลอดลม
ค. ไฟแดง หมายถึง
ควรปรึกษาแพทย์ผู้เชี่ยวชาญโรคหอบหืด
1. ไฟเขียว คือ ผู้ป่วยที่มี PEF 80 - 100% ของปกติ(ค่านี้ได้จากการที่ท่านเป่าอยู่ทุกวัน)
มีอาการ หายใจดี
ไม่ไอ หายใจไม่มีเสียง Wheeze , ไม่แน่นหน้าอกเวลาทำงานหรือออกคำสั่ง
แนวทางการรักษาหอบหืดเฉียบพลัน
- หลังพ่นยา short-acting
beta2-agonists 3 ครั้งอาการดีขึ้น
PEFมากกว่า80%
ผู้ป่วยไม่หอบให้พ่นยาshort-acting
beta2-agonists ทุก 4 ชั่วโมงอีก
2 วัน
- ให้พ่น inhaled steroid
ขนาด 2 เท่าของขนาดปกติ
- หลังจากดีขึ้น2วันให้กลับไปพ่นยาตามขนาดเดิม
- หลังพ่นยา
short-acting beta 2-agonist
แล้วไม่ดีขึ้นอาการแย่ลงให้ไปดูแผนการรักษาหอบหืดเฉียบพลันรุนแรงปานกลาง
|
2. ไฟเหลือง คือ
ผู้ป่วยที่มี PEF 50 - 80% ของปกติ ผู้ป่วยจะไอ, หายใจดัง ,
แน่นอก ต้องใช้ยาพ่น ขยายหลอดลม บ่อยขึ้น ตื่นเช้าหอบบ่อยขึ้น
ตื่นมากลางดึกหอบบ่อยขึ้น
แนวทางการรักษาหอบหืดเฉียบพลัน
- ให้พ่นยา Quick-relief
medications ทุก 20 นาที
3ครั้ง
ถ้าอาการยังไม่ดีขึ้น
ให้พ่นยาต่อ
- ให้พ่นยา Quick-relief
medications 2-4 puffใน space
พ่นทุก1ชั่วโมงให้ต่อ3-4ชั่วโมงจนอาการดีขึ้น4ชั่วโมง
PEF>70%หลังจากนั้นพ่นทุก4ชั่วโมง
- ให้พ่น inhaled steroid 2
เท่าของขนาดปกติจน
PEF อยู่ใน อาการหอบหืดเฉียบพลันไม่รุนแรงจึงลดขนาดยาลงปกติ
- ให้กิน steroid
เช่น prenisolone[5mg] 2เม็ดวันละ3ครั้ง
- ถ้าดีขึ้นโทรปรึกษาแพทย์เพื่อปรับแผนการรักษา
- ถ้าไม่ดีขึ้นรีบพบแพทย์
|
3. ไฟแดง คือ ผู้ป่วยที่มี PEF
น้อยกว่า 50% ของปกติผู้ป่วยจะมีอาการหอบบ่อย หอบกลางคืนบ่อย ทำงานไม่ได้
แนวทางการรักษาหอบหืดเฉียบพลัน
- ให้พ่นยา short-acting
beta2-agonists 2-4 puffใน space
พ่นทุก20นาทีใน 1 ชั่วโมงต่อไปให้พ่นทุก
1 ชั่วโมงจนกระทั่งอาการดีข้น
- ให้พ่น inhaled steroid 2
เท่าของขนาดปกติจน
PEF >80%
- ให้กิน steroid 5mg 2เม็ดวันละ3ครั้ง
- ถ้าดีขึ้นให้พ่น
short-acting beta2-agonists 2-4 puffใน space
พ่นทุก4ชั่วโมงเป็นเวลา2วันและพ่น
steroid ขนาด2เท่า
- ถ้าไม่ดีขึ้นภายใน10นาทีหลังพ่นshort-acting
beta2-agonists
รีบนำส่งโรงพยาบาล
|
การประเมินว่าอาการหอบหืดของคุณเป็นไฟเขียว ไฟเหลือง หรือไฟแดง
เนื่องจากโรคหอบหืดจะมีการผันแปรอยู่ตลอดเวลา
ดังนั้นควรจะประเมินแผนการรักษาของคุณว่ายังคงได้ผลดีหรือไม่
โดยตอบคำถามเหล่านี้
| มีอาการหอบหืดมากกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์ |
ใช่ |
ไม่ใช่ |
| หอบกลางคืนจนต้องตื่นขึ้นมา 1 ครั้งต่อสัปดาห์ |
ใช่ |
ไม่ใช่ |
| อาการหอบทำให้ต้องกิจกรรมบางอย่าง |
ใช่ |
ไม่ใช่ |
| อาการหอบต้องทำให้หยุดเรียนหรือหยุดงาน |
ใช่ |
ไม่ใช่ |
| ต้องพ่นยาขยายหลอดลมมากกว่า 3 ครั้งต่อสัปดาห์ |
ใช่ |
ไม่ใช่ |
| การวัด PEF ต่ำกว่าปกติ |
ใช่ |
ไม่ใช่ |
| หากคำตอบของคุณว่าไม่ใช่
แสดงว่าคุณอยู่ในช่วงไฟเขียว คือหมายถึงว่าการควบคุมอาการหอบหืดของคุณได้ผลดี
ให้รักษาด้วยยาตามแผนเดิม |
| หากคุณตอบคำถามว่าใช่มากกว่า 1
ข้อแสดงว่าคุณอยู่ในช่วงไฟเหลือง ให้ปรับยาตามตารางไฟเหลืองข้างบน
จนกระทั่งคำตอบคือไม่ใช่ทุกข้อ |
หากคำตอบของคุณว่าใช่บางข้อแสดงว่าคุณยังควบคุมโรคหอบหืดไม่ดี
ลองตอบคำถามเพิ่มเติมข้างล่างนี้
หากมีข้อใดข้อหนึ่งแสดงว่าคุณอยู่ภายใต้ภาวะไฟแดง
| หายใจสั้น |
กระสับกระส่าย และมีเหงื่อออก |
| ต้องตื่นกลางคืนเพราะหอบ |
เคยมีอาการหอบมากมาก่อน |
| ไม่สามารถดำเนินชีวิตตามปกติ |
ริมฝีปากและเล็บเริ่มเขียว |
| ไม่สามารถพูดเป็นประโยค |
พ่นยาขยายหลอดลมแล้วไม่ดีขึ้น |
ให้รีบรักษาตามแผนไฟแดงดังแสดงไว้ข้างบน
พร้อมกับติดต่อรถโรงพยาบาลใกล้บ้าน |
สิ่งที่ผู้ป่วยต้องรู้
คุณสามารถควบคุมโรคหอบหืดได้
โรคหอบหืดเป็นการอักเสบของผนังหลอดลมเรื้อรัง โรคนี้ไม่หายแต่สามารถควบคุมได้ มักจะมีลักษณะดังนี้
- ผนังหลอดลมไวต่อสิ่งกระตุ้น
เช่นฝุ่น บุหรี่
- ผนังหลอดลมบางครั้งจะหดเกร็ง
และมีเสมหะอุดทำให้เกิด ไอ
แน่นหน้าอก หายใจเสียงดัง
- ผนังหลอดลมจะบวม
และอักเสบ
คุณสามารถควบคุมโรคหอบหืดให้ได้ผลดีโดย
- หลีกเลี่ยงสาร
หรือภาวะที่กระตุ้นให้หอบหืดเป็นมากขึ้น
- ให้รีบรักษาด้วยยาพ่นเมื่อเริ่มมีอาการหอบหืด
ตามแผนการรักษา
- จัดทำแผนการรักษาร่วมกับแพทย์
2 แผน คือ แผนการรักษาระยะยาว
และแผนการรักษาเมื่ออาการหอบหืดกำเริบ
ควรรีบพ่นยาเพื่อรักษาเมื่อเริมมีอาการหอบหืดตามแผนการรักษา
สารหรือภาวะกระตุ้นให้หอบหืดเป็นมากขึ้น
ผู้ป่วยควรจะทราบสาร
หรือภาวะที่ทำให้หอบหืดเป็นมากขึ้น
และพยายามหลีกเลี่ยง
- สัตว์เลียง เช่น
สุนัข แมว
- ไข้หวัด
- เกสรดอกไม้ ดอกหญ้า
- ฝุ่น รา
- กลิ่นน้ำหอม สี sprey
- บุหรี่ หรือควันจากการเผาไม้หรือกระดาษ
- การเปลี่ยนแปรงของอากาศ
- มลภาวะ
- การออกกำลังกาย
อาการเตือนว่าหอบหืดจะกำเริบ
- PEF ลดลง
- ไอ
- หายใจเร็ว และสั้น
- แน่นหน้าอก
- หายใจมีเสียงดังหวีด
ในการควบคุมหอบหืดมี
2วิธี
- ให้ยาในขนาดสูงตามความรุนแรงของโรค
เช่นให้ steroid พ่นขนาดสูงหรือ
steroid ชนิดกิน
หลังจากควบคุมดีแล้วจึงลดขนาดยาลงเช่นระดับความรุนแรงของโรคอยู่ขั้น3คุณอาจให้ยาพ่นและยากินตามแผนขั้นหลังคุมอาการได้2-3เดือนจึงลดยาลงมาตามแผนขั้น3
- ให้ยาในขนาดน้อยตามความรุนแรงของโรค
เพิ่มยาถ้ายังคุมอาการไม่ได้
การเปลี่ยนขั้นการรักษา
ในการรักษาหอบหืดแพทย์จะพิจารณาเปลี่ยนการรักษาตามความรุนแรงของโรค
- หลังการรักษา 1
เดือนถ้ายังไม่สามารถควบคุมอาการหอบหืด
ให้ตรวจการใช้ยาพ่นว่าถูกวิธีหรือไม่
ทานยาตามเวลาหรือไม่
ได้หลีกเลี่ยงสารภูมิแพ้แล้วหรือยัง
ถ้ายังควบคุมอาการไม่ได้ให้เปลี่ยนการรักษาขึ้นไปอีก
1 ขั้น
- ถ้าสามารถควบคุมอาการได้ติดต่อกันอย่างน้อย
3 เดือน ให้ลดขั้นการรักษาไป
1 ขั้น
ต้องรู้เกี่ยวกับโรคหอบหืด | ต้องรู้จักวิธีพ่นยา | ต้องรู้จักชนิดของยาที่รักษา | ต้องมีแผนการรักษาด้วยตัวเอง | ต้องมีแผนฉุกเฉินในการรักเวลาหอบมาก | ต้องหลีกเลี่ยงสิ่งแวดล้อมที่แพ้ | ต้องรู้จักประเมินอาการของโรค | ต้องมีแผนเรื้อรัง |